Armağan Can | Bütün Dünya Bana Bir Yaşam Borçlu – Yusuf Atılgan’ın Bütün Öyküleri

Armağan Can | Bütün Dünya Bana Bir Yaşam Borçlu – Yusuf Atılgan’ın Bütün Öyküleri

Armağan Can, Yusuf Atılgan’ın Bütün Öyküler’ine dair yazdığı yazısıyla Edebiyat Daima’da

Armağan Can | Bütün Dünya Bana Bir Yaşam Borçlu – Yusuf Atılgan’ın Bütün Öyküleri

Can Yayınlarından yedinci baskısını okuduğum kitabın kapağında bir ağaç ve ağacın dalına asılmış olan bir çalar saat var. Bu kapak bana edebiyata kök salmış yazarın bitmeyecek olan zamanını düşündürdü. Elbette benim olaylarda görmek istediğim romantik yönü bir tarafa bırakırsak, kitapta yer alan “Saatlerin Tıkırtısı” öyküsüne bir gönderme olma ihtimali daha yüksek.

Bütün Öyküleri

Yusuf Atılgan, 1921 Manisa doğumlu öğretmen ve yazardır. Yunanlıların Manisa’yı işgaliyle ailesi oturdukları dağlık bölgeden Hacırahmanlı’ya göç etti. Bu köy ismi hikâye ve romanlarında karşımıza sık sık çıkar. İstanbul Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı mezunudur. Bir yıl Akşehir’de edebiyat öğretmenliği yapar sonra köyüne yerleşip çiftçilik ile uğraşır. Ama edebiyat onu çağırınca 1954 yılında Ziya Atılgan ve Nevzat Çorum mahlaslarıyla yazdığı iki hikâyesiyle Tercüman’ın düzenlediği yarışmada aldığı derecelerle edebiyat dünyasına adım atar. Evdeki adlı hikâyesi ile birinci, Kümesin Ötesi isimli hikâyesi ile yedinci olur. Sonra hikâyelerine ve yazın hayatına ağırlık verir. Aylak Adam 1958 Yunus Nadi Roman Ödülü’nde ikinci olur ve Yusuf Atılgan tanınmaya başlar. Ama asıl bilinirliği Anayurt Oteli isimli kitabı ile olur. Kitabın Ömer Kavur tarafından sinemaya aktarılması tanınırlığının artmasını sağlar. 1989 yılında Canistan’a çalıştığı dönemde vefat eder. Arkasında az sayıda eser bırakan büyük yazar kendinden sonra gelenleri her daim etkilemiştir.

Hikâyelerine geçmeden önce romanlarına kısaca değinmek isterim. Aylak Adam, bir yalnızlık ve yabancılaşma romanıdır. Karakterin şehir yaşamı, ailesi psikolojik olarak irdelenir. Anayurt Oteli ise yaşamı sorgulama kitabıdır. Zebercet karakterinin yalnızlık, aşk ve cinsellik ekseninde yaşadıkları anlatılır. Canistan’da ise yazar doğduğu coğrafyaya ve döneme geri döner. Dört bölümden oluşan kitabın Duruşma, Yargıç, Tanık bölümleri yazılmıştır. Sanık bölümü yazılmamıştır ama kitap bitmemiş gibi durmaz.

Bütün Öyküleri kitabına gelince Yusuf Atılgan öyküleri, romanlara göz kırpıyor ya da onların önündeki niteleme sıfatları gibidir. Tek öykü kitabı Bodur Minareden Öte’yi 1960 yılında çıkarır. Yazarın bütün öyküleri Eylemci adıyla basılır ve Ekmek Elden Süt Memeden’deki çocuk öykülerini de dâhil eden bu kitap ilk kez 2000 yılında yayımlanır.

Yusuf Atılgan, Türk yazın tarihinde yazdığı romanlarla adını duyurmuş bir yazardır. Pek çok yazar gibi hikâyelere de göz kırpmıştır. Romanlardaki aynı tadı yakaladığımız, çarpıcı öyküleri vardır. Öykülerinde de yalnızlık, yabancılaşma temaları ağırlıktadır. Sanki tüm karakterler hayattan alacaklıdır. Bütün dünya onlara bir yaşama borçludur. Öyküler kasaba, köy veya kentte geçse bile kahramanlar kendi dünyalarındadır. Yalnız ve yadırganan hatta Alber Camus’un Sisifos Söyleni kitabında tarif edilen uyumsuz insanlardır.

Yusuf Atılgan

Kitabın kapak resmine de ilham olan Saatlerin Tıkırtısı öyküsünde anlatıcı memnun olmadığı ama değiştiremediği hayatının rutinini saatlerin devamlı kurulması ve tıkırtısıyla anlatıyor. “Bir özlem kabarıyor içinde. Bir daha kurmayacam şunları, diyor. Ürperiyor, daha bir büyümüş sanıyor kendini.”  Lakin saatler kurulur, sorular sorulmaz, hayat aynı rutininde devam eder. Anlatıcının iç dünyası değişmez, dönüşmez. Çember kırılmaz. Saat tıkırtısı tek düzeliğin net bir sembolüdür.

“Bense hep burada kalacağım, kendi kendimle. İnsan kendine acır mı? Ben acıyorum” cümleleri Evdeki öyküsündendir. Küçük kasabada toplumun kendine direttiklerine direnen bir genç kızın, daralma, bunalma öyküsü diyebiliriz. Aslında öykülerinde mekân fark etmeksizin bekleyen, kendi buhranlarıyla uğraşan, çıkar yol arayan karakterler vardır.

Kümesin Ötesi, özgürlüğü merak eden ve bunun için kümesinden kaçmaya çalışan bir tavuğun gözünden anlatılan bir hikâyedir. Burada da tutsaklık vardır, bir arayış, merak, deneme ama yetememe. Karakter insan olsun tavuk olsun, kuş olsun hepsi kendi yalnızlığında çabalar.

Bodur Minareden Öte bölümünün içinde on iki hikâye okurların beğenisine sunulur. Okuduğum romanlarında olduğu gibi hikâyelerinde de yaşadığı şehirden, yaşamından izler bulduğum Yusuf Atılgan’ın her bir hikâyesi bir romanın sinopsisi gibidir. Aynı tadı belleklerimizde bırakır. Göz açıp kapatana kadar bir roman okumuşuz, yazarla hasbihal etmişiz gibi güçlü bir etki altında kalırız. Ekmek Elden Süt Memeden, bölümünde ise iki masal vardır. Korkut’a Masal ve Ceren’e Masal isimleriyle okuyucuyla buluşur. Bu tüm öykülerin derlendiği kitapta masal bölümü için bir önsöz yok ama 1981 yılındaki basımda kitabın girişinde Yusuf Atılgan şunları söylüyor. “1970 yılı güzünde art arda yazılmış iki masal bunlar, iki arkadaş çocuğuna adandı. Çocukları olduğu kadar büyükleri de ilgilendirir sanırım. İkisinde de ninemin anlattığı masal ögelerinden yararlandım. Özellikle Korkut’a Masal’da köyde tanıdığım gerçek kişilerden söz ettim. Böylece masal ve gerçekçi öykü ögeleri iç içe verildi.” Yazarın kaleminden çıkan bu öyküleri okumanın bir yaşı olamaz.

Yazın hayatına pek çok yazara göre az eser sığdırmış olan Yusuf Atılgan için “Az ama öz eserlerin, zamanı hiç bitmeyecek yazarı” demek benim samimi tarifimdir.

Edebiyat Daima
ADMINISTRATOR
PROFILE

Posts Carousel

Yorum Yap

Email adresiniz yayınlanmayacaktır.

Latest Posts

Top Authors

Most Commented

Featured Videos

Etiketler

abbas marufi abdullah çakır abdulmelekiyan acabay adıgüzel afili ceket ah kusan zaman ahmedidai ahmet doğru ahmet menteş ahmet sarı ak akdeniz akif akifdut akşam sayıklaması albertcamus Ali Lidar Ali Necip Erdoğan alperbilgili anadan üryan bir yalnızlık anka kuşuna zümrüt Anlamayan BeniAdeme Gazel Anıl Cihan ardında yiten ben değilim Armağan Can arzu Arzu Alkan Ateş Arzu Tanrıverdi arzuözdemir aslan aslanoğlu Aslı Hilal Menteş ata atakaya aydın aydınakdeniz aygüner ayhan ayhan akdeniz ayten güler aytmatov ayça erdura ayçaerdura ayşenur kaya aydoğan ayşe şafak kanca aziz nayır açıkgöz aşk diye diye aşk hak aşk incinirse aşkmektubu aşk örtüyor gövdeni babek zamani bahaeddinözkişi bahar ayaklanmaları baltadergisi balçık baris barış barışerdoğan Barış Erdoğan barışmanço batı rüzgarları bayrıl bazı evlerin kış hali başağın diyalektiği başkalarını da düşün begüm şahbudak bekleyiş beni bir baharın göğsünde uyut ben olsaydım benzeşmek berna bernakarakaya beyazgemi beyzaege beyza yazıcıoğlu bijennecdi bir fincan kahvenin kahvenin çayın bardağın Birgül birgültemur birgülyangınaslanoğlu Birgül Yangın Aslanoğlu bir varlık masalı bir zamanlar bir çift yumru biter buralarda güneşin matemi bitişin mevsimleri Bit Pazarında Tarih Dersine Cevaben boyalı duvar Buket Uçar bulutun gözyaşı burak çelik burhan burhanaslan burhantuncay Burçin Laçin Altay buz çiçekleri büşra büşraünal camus canan çelik celladıma ceviri CeyCeyBey clemence damla nur akkirpi dağlardaki ter dedi-dedim defter deneme deniz Deniz Kara Kavalcı denizkarakavalcı dert dikimevi dervişzaim deryagündoğdu devrim horlu divan Dostoyevski doğa doğanay dulda dursunalisazkaya duvar Duyuru Duyurular Dönüşüm düğme ilikliği eda tosun Edebiyat Daima elem erk elif burcu özkan elifyavaş elimden tutabilse sesin ellerimde on dokuz yara elçin sevgi suçin emel Emel Bulut emel canpolat emelkoşar emel koşar emine gündüz menteş enver ercan enver sadri begit Enver Sadri Begit | İvo Bu Şairlik Telaşı Mı? eraysarıçam eray sarıçam ercan ercankesal ercanköksal ercan sağlam erdevir erdoğan Erguvan erguvan rengi yalanlar ergülen erhan erhankaraoğlan Erhan Çamurcu erkut tokman erkuttokman erman şahin ersin ersinkartal ersin kartal ersin taşdemir ertuğrul çoban erva erva zülal ünsal esingülez eskiliman esrakaraca esra karaca Ethem Baran evde kalmış zencefil eylül eşyalar fahriayhan faikmuharrem farsca fateme mahmudi Fatmasümer ferfiçkin kayboldu feritsürmeli fermuar ferruhzâd feyz kariha fuat fuatoskay fulya eyilik fuzuli füruğ füruğferruhzâd galip Galip ÇAğ galipçağ gamzekoç gece fısıltısı gecenintılsımı gece rahminde cenin gerus gerus abdulmelekiyan gezi yazısı gittin bana giz Gökhan Yılmaz gölgemdeki ağrılar gönül gönülyonar gösteri toplumu gözlerin afrika Gülden Çevik gülle güllüce gülsoy gülözen gülşah gülşahak gülşen gün bozumu Güngör gürhangürses güven güven adıgüzel güvenadıgüzel güven fatsa güvenini kırdım bir kere güzel yazı defteri güğüm Haber Haberler Hakan Sarıpolat Hakan Temiz Hakan Uslu hale alkay halil cengiz halil ibrahim emecen hande handeiçeliadabay hasan ali toptaş hasan temiz hasrettir azerbaycan hasta hatice hatice kübra öktem Hatice Tarkan Doğanay haticetarkandoğanay haticeyıldırım Hatice Yıldırım hayalet orkide haydar haydar ergülen heba herşeyibitirmeyidüşünüyorum hilal fırat hiç ihtimal Hûşeng İbtihac hüseyin hüseyin aygüner hüseyin sönmezler hırsız Iainreid ihtiyar banklar ihtiyardünya ilhan kemal ilyas alevi inceleme insan insannedir? intihar ilanları ismail ismailkılınç iz içeli jose saramago Kafka kalabalıkyalnızlıklar kalender kara kalkan kamyon kara karabürk karakaya karakoyun karanlığa tapanlar karaoğlan kartal karınca incitmez altur balyanın tuhaf intikam planı kavalcı kavşakta çevirme var kaya Kazuo Ishiguro kederbuselik kehribar kelebek ve kukla Kemal Özer Şiir Ödülü kimsesizliğe kiralık ışık hikayesi Kitap Kitaplık kitaplıktan Kitaplık Önü Klaros Yayınları kleopatra knut odegard kol düğmeleri korona koyu sersemlik kozan koşar kravat kronik satırlar kum kumdan keder kusey tangüler köpek kalbi köpeğin olayım hayat kürşat kürşatyozcu Küçürek Öykü kılınç kırmızı şiir kırıkyazıistasyonu kırık yazı istasyonu kısakürek kız kulesi boğaz ve aşk kızıltoprak kızılırmak Lale lale şeyda gülsoy laleşeydagülsoy latice bir mektup yaz bu gece leyla lord alfrad tennyson Louise Glück madak mahmud derviş mahrumiyet makyaj marazlı tren marktwain masal masiva mavi dünyanın insanları mayo mayıs mağara mehmet mehmet açıkgöz mehmetberkyaltırık mehmetyıldız mehmet yıldız mehmet çağan azizoğlu mehtapnas mektup melek melekler intihar etti melektemur merhametsizmerhamet merveyıldız meryem akyıldız metinsavaş meviza mevlüt şener mevsim etkisinden arındırılmış insan manzaraları Mihail Bulgakov muhamedburaktunay muhameterdevir muhammed münzevi muhammet muhammeterdevir Muhammet Erdevir muhsin hafız çakıroğlu murat muratalan murat erdi salık muratgöğekin Murathan Mungan murat serdar çakıroğlu Murat Soyak mustafa ersin taşdemir mustafaeverdi Mustafa Soyuer mustafa torun müjgan münevversaral Naile Dire n apartmanı nar Nasrin Zabeti Miandoab Ncip Fazıl necatibey nehirlerim uzağa nesrin Nesrin Çoruh nesrinçoruh nilgün marmara nisa nisaeser Nisa Eser nisaleyla nota notaya nuritarkan okan alay okanlay olanlar olga tokarczuk orhantepebaş oskay osman osmanyücel ozanöztepe Oğuz Ertürk pekmez PerverNakçi Peyami Safa prelüt qadiri radikal şıkların sayımı rahmikızıltoprak rana Recep Kayalı Reşit reşitgüngörkalkan Romen Edebiyatı röportaj rüzgarın yolculuğu rıdvan yıldız sabah yağmuru sacettin ince saklambaç salıncak sama sama qadiri saniye saniyekısakürek Saniye Kısakürek sarmaşık sağlam seheraçıkgöz seher yerlikaya selcan ece selinöyküata semanur semanurulu semra orhan şirip seni seviyorum Serap Yalçın Pamuk serbülent kaya serdar servan erdinç ses seval seval karakoyun sevda sevdamın şehri sevdasezergülle Sevda Sezer Gülle Sevinç Çokum Seydali Önal seyit mehdi musevi sezer sibel sibelmayo siir sinema Sipariş sokakta sorgu sorgu (I) sorgu (II) Suat Derviş suna suna kızılırmak sungurlar suzan yörük sylvia sönmezler söylemek mümkün söylence söyleşi söyleşi ve soruşturmalar süheyla poyraz sızı Tahsin Yücel Tamer Sağcan taner sezgin Tanpınar tanık tarkan tatlı bir telaş tekerleme temur thomas hardy tilki öpüşmesi topraktan öte tubagevrek tuncer turgay tuğba Tuğba Keskin tuğbaönce tuğçe tuğçekozan türk zerrintürk ulu umut bazen uğrar evimize uykular gazeli uzunca şiir uğur Uğur Karabürk uğurkarabürk vahap eren vakitlerden körpencere veda vuslat w.bahadır w.bahadırbayrıl Where Is/Where Are Denklemi yabancı yakamoz yalnızlar rıhtımı Yalnızız yangın yaren eryıldız yasin yasinkum Yayın İlkelerimiz yaz ve gül yiğit ergün yok yolcu yonar YouTube yozcu yunan suları yunus Yunus Çinçin yunusçinçin Yusuf Araf yusuf aydın yuva yörük yücel yürekincisi yıldırım yıldız zamanla/ma zambak ve köpük zeliha aypek zemir zerrin zeynep zeynepkasap zeyneppınarbaşı zeyneprana zeynep yeşilbaş yardımcı zeynep yolcu zeynepyolcu zifiri karanlık zübeyde zübeydegüllüce zülal Çile Çok Yapraklı İlişkiler Öykü çakıroğlu çağ çeviri çeviri şiir çevrobil çinçin çirkin filler çoklu yüz döngüsü çoruh ölüm sebebi ölüm ve kuşlar önce öykü özdemir özkan özkan kaya özlemek dündendir ünal ünsal ürperti İbrahim Halil Çelik İmtihan İnceleme İsmail Kılınç İthaki ıd est ıp labirenti ıslık kesiği ışık ışıklı pencere ışıksungurlar ışıl ışılmadakkaya Şener Öktem şarkı şehrazat şener beyter şenol alçınkaya şeyda şiir şiire dönüşen anne şiirülke şir şirin söz