Muhammet Erdevir | Yazarın Kozasından: Büyük Ortaklı Küçük Hikâyeler

Muhammet Erdevir | Yazarın Kozasından: Büyük Ortaklı Küçük Hikâyeler

Muhammet Erdevir, Tamer Sağcan’ın Porsuk Kültür’den 2020 Ekim’inde çıkan “Büyük Ortaklı Küçük Hikâyeler” adlı öykü kitabına dair yazdı.

Muhammet Erdevir | Yazarın Kozasından: Büyük Ortaklı Küçük Hikâyeler

“Yazar”, yazma eylemine ne zaman başlamış olursa olsun öncelikle bir “okur”dur. Alberto Manguel, Kelimeler Şehri’nde “Okurlar yazarları, yazarlar okurları yaratırlar.” demişti. Onun ne kadar haklı olduğunu yazarların bir kahramana dönüştüğü yoğun anlatımlı metinlerde daha çok anlıyorum. Yazarın, “yazma” merakı ve azminden ötürü metne, muhtemelen diğer okurlardan ayrılan daha nitelikli bir tavırla bakmakta oluşu da muhtemelen bu karşılıklı yaratma eylemiyle ilintili. Okumak, yazma eyleminin doğası gereği yazmanın öncülü konumundadır. Okuma eylemi yazarı besler ve yeni anlatım olanakları bakımından onun ufkunu açar. Fakat bunun yanında insanın empatik tarafını uyararak yaşattığı yepyeni deyimlerle yazarı “yazma”ya teşvik eder. Tırtılın ördüğü kozaya benzer bu durum: Yazar, okudukça kozasını örüp inşa eder ve vakti gelince kelebeğe dönüşerek anlatması gereken hikâyeleri dillendirmeye başlar. Kanat çırpacağı uçsuz bucaksız bir alan vardır önünde.

Bir yazarın anlatım gücü her zaman kendinden önceki metinlerle kurduğu ilişkilerden etkilenir. Bu anlamda ben, yazarın geçmiş metinleri özümsemiş olmasını çok değerli bulurum. Okuduğum kitaplarda beni heyecanlandıran özelliklerin başında metinlerarasılık gelir. Yazarın müktesebatının genişlik ve derinliği bir okur olarak beni her zaman içine çeker. Tamer Sağcan da kitaplarla kurduğu ilişki aracılığıyla tanıdığım kalemlerden. “Kara Kütüphane” bloğunda yazdığı yazılar ve sonrasına Ayarsız dergisinde yazdığı metinlerle o; denemeden anlatıya, anlatıdan öykü ve romana evrilen kabına sığmaz bir dili müjdeliyordu. Bu müjdenin somutlaşmış bir örneği olan ve 2018-2020 yılları arasında Ayarsız’da çıkan metinlerinden derlenen “Büyük Ortaklı Küçük Hikâyeler” kitabı entelektüel birikimin yazarın dil ve anlatımını nasıl besleyeceğine güzel bir örnek.

2020’nin Ekim ayında Porsuk Kültür’den çıkan Büyük Ortaklı Küçük Hikayeler’de 12 öykü bulunmakta. Yazar bu öykülerde ağırlıklı olarak başka metinlere göndermeler yapan entelektüel bir anlatımı benimsemiş. Entelektüel bir anlatım diyorum zira yazarın gönderme yaptığı metinleri okumadan onun niyetini tam olarak anlayabilmek oldukça güç. Kitabın açılış öyküsü olan “Pembe İncilli Kafka” buna güzel bir örnek. Çok açık bir şekilde Ömer Seyfettin’in “Pembe İncili Kaftan”ı yanında Franz Kafka’nın kaleminde vücut bulan “Kafkaesk” metinlere gönderme içeren bu öykü, okurunu ilişki kurduğu bu metinleri okuyup tartışmaya çağırmakta. Öykünün başkişisi olan “Firuz Karga”nın Franz Kafka’yı içselleştirmiş bir okur oluşu ve Kafka’ya olan hayranlığı öykünün omurgasını oluşturuyor. Kafka’dan habersizmiş gibi görünen bir kitapçıda Kafka’nın adını bir türlü hatırlayamadığı bir kitabını arayışı oldukça ilginç bir okuma macerasına işaret eder:

“Firuz, dün gece okuduğu kitabın adını bir türlü getiremiyordu. İyi bir Almancası olsaydı muhtemelen gerçek adını telaffuz ederdi. Değişim miydi? Dönüşüm müydü? Metamorfoz da olabilirdi pek âlâ.

‘Şey, Franz Kafka’nın bir romanı aradığım. Adı Dönüştürüşüm olmalı yanlış hatırlamıyorsam ancak raflarda bulamadım.’

Kitabın adı buydu veya değildi. Kasadaki kız kendisine söylenen isimleri hiç anlamamıştı.”

Tamer Sağcan

Kayboluş temasını seviyor Tamer Sağcan. “Varlık İçinde Yokluk” öyküsünde de büyük plazalarda sürdürülen iş yaşamının kaotizmi içinde, bir personelin veya bir yöneticinin bir anda ortadan kaybolması durumunda yokluğunun bile hissedilmeyeceği düşüncesini işler. İronik bir şekilde öykü kişisinin adı Rahim’dir. “Rahim” doğrudan doğuma gönderme olduğu için yeniden doğuşu temsil eder. İlk Türk destanlarından bu yana, zor zamanlarda yeniden doğuş mitinin devreye girdiğini görürüz. Ergenekon Destanı’nda düşmandan kurtulanlar bir mağaraya sığınırlar ve sonrasında yeniden çoğalır ve güçlenirler. Rahim de belki buradan ilham alarak şöyle der arkadaşlarına:

“Peki, gerçekten yarın ofise geldiğinizde odamın bomboş olduğunu ve benim aslında hiç var olmadığımı fark etseydiniz nasıl hissederdiniz?”

Arkadaşları bu soruya cevap vermez, bir cevap da “yok”tur yani. Bunun üzerine:

“Yok olduğuna inanan adam, var olduğu belirsiz asansöre binerek gözlerden kayboldu.”

Rahim’in kayboluşu şirket içinde büyük bir boşluğa sebep olmasa da onun için yepyeni bir yaşamın kapısını aralar.

Tamer Sağcan, öykülerinde diğer metinlerle bağlantı kurarken geleneksel anlatının olanaklarından yararlanmayı ihmal etmez. Öyle ki uzun hikâyeler anlatmayı seven bir meddah edasına bürünür yer yer. Elbette uzamaya eğilimli anlatılarının konuları da geleneksel anlatının beslendiği konulara yakındır. Tam da meddahların yaptığı gibi “iğnelemeyi” ihmal etmeyerek üstelik. “Öte Dünya Hizmetleri A.Ş.” ve “Hepimiz Mesuduz” öykülerinde “ölüm” teması etrafında geleneksel anlatının atmosferi açıkça hissedilir. Bununla birlikte özellikle “Hepimiz Mesuduz” Türk edebiyatının en nevişahsınamünhasır edebiyatçılarından Ziya Osman Saba’nın “Mesut İnsanlar Fotoğrafhanesi”ne bir gönderme içerir. Tıpkı Ziya Osman’daki gibi ince bir lirizm, ironi, insan sıcaklığı ve teslimiyet içeren bu öykülerde okur dar alanda kendini sorgulamaya davet edilir.

Büyük Ortaklı Küçük Hikayeler , Tamer Sağcan - Fiyatı & Satın Al | idefix
Büyük Ortaklı Küçük Hikayeler

“Yedinci Günün Sonu” öyküsünde farklı bir kurgu çıkar okurun karşısına. Öykü kişisi Tankut, kum tanelerini sayar. Tankut’un bitmek tükenmek bilmeyen bu eylemini “saf merak”ını yenemeyen bir çocuk sorgular. Tankut’un cevabı çok basittir:

“Çünkü birinin sayması gerekiyor.”

Bu basit cevabı çok önemsiyorum. Yaşadığımız dünya, “birilerinin yapması gereken işler”le kuşatılmış kocaman bir plaza. Yaşamımız sayılara bağlı şekilde, çıldırtıcı bir düzenin içinde ilerliyor. Adımımızı attığımız her yerde sayılara, numaralara, rakamlara muhatap oluyoruz. Hatta bu sayı ve numaralarla tanımlanıyor ve tanımlıyoruz. Yaşamın anlamı sayılardan ibaretmiş gibi bir algı var üzerimizde. Ayrıca bu öyküde yazar, Kitab-ı Mukaddes’te anlatılan yaratılış anlatısına da göndermede bulunur. Kız çocuğu sayma eyleminin sonunda ne olacağını sorduğunda Tankut şöyle der:

“Altı gün zamanın çökmesi, bir an yaratılması, bir günde sayılması sürer. Saymayı bitirdiğinde ne olacağını kendin sayıp bitirdiğinde öğrenirsin.”

Tankut’un kum tanelerini saymaya koyulması ve sonunda 3.141.592.653.589 sayısına ulaşması biraz da düzen içinde doğmuş bir “çıldırış” adeta. Düzenin nereye evrileceğine dair merak bir fedakârlık ister. Tankut, zamanını bu sayıp dökmeye ayırarak en kıymetli sermayesi olan “zaman”ından bir kurban yaratır ve düzene sunar onu. Zaten bu sayı da Pi sayısını temsil ediyor.  3,14… Diğer sayı ve oranların tersine oldukça düzensizmiş gibi görünen bu sayı, modern bilim ve teknoloji için vazgeçilmez bir sayı olmasına karşın sonsuza dek uzayan virgülden sonraki basamaklarıyla bizim düzen algımıza da meydan okumakta.

William Blake, Cennet ile Cehennemin Evliliği adlı ikonik kitabında “Zıtlıklar olmasa gelişme de olmaz.” der ve devam eder: “Çekicilik ve iticilik, akıl ve enerji, sevgi ve nefret gereklidir insanın varlığı için.” Tamer Sağcan da bir öykücü olarak yaşamın zıtlıklarından devşiriyor yazma enerjisini. Böylece sağlam öyküler kuruyor ve kadim anlatı geleneğine eklemlenen güçlü bir anlatıma ulaşıyor. Fantastiğe, büyülü gerçekçiliğe, olağanüstünün cazibesine kapılarını kapatmayan bu kalemden öykü okumak yaşamın zıtlıkları arasında bitmek bilmeyen bir dansa dönüşüyor.

1 comment
Edebiyat Daima
ADMINISTRATOR
PROFILE

Posts Carousel

Yorum Yap

Email adresiniz yayınlanmayacaktır.

1 Comment

  • BEDİA SAĞCAN
    12 Mayıs 2021, 19:29

    Hikayeleri olan üstü güzel bir dile anlatmışsınız

    REPLY

Latest Posts

Top Authors

Most Commented

Featured Videos

Etiketler

abbas marufi abdullah çakır abdulmelekiyan acabay adıgüzel afili ceket ah kusan zaman ahmedidai ahmet doğru ahmet menteş ahmet sarı ak akdeniz akif akifdut akşam sayıklaması albertcamus Ali Lidar Ali Necip Erdoğan alperbilgili anadan üryan bir yalnızlık anka kuşuna zümrüt Anlamayan BeniAdeme Gazel Anıl Cihan ardında yiten ben değilim Armağan Can arzu Arzu Alkan Ateş Arzu Tanrıverdi arzuözdemir aslan aslanoğlu Aslı Hilal Menteş ata atakaya aydın aydınakdeniz aygüner ayhan ayhan akdeniz ayten güler aytmatov ayça erdura ayçaerdura ayşenur kaya aydoğan ayşe şafak kanca aziz nayır açıkgöz aşk diye diye aşk hak aşk incinirse aşkmektubu aşk örtüyor gövdeni babek zamani bahaeddinözkişi bahar ayaklanmaları baltadergisi balçık baris barış barışerdoğan Barış Erdoğan barışmanço batı rüzgarları bayrıl bazı evlerin kış hali başağın diyalektiği başkalarını da düşün begüm şahbudak bekleyiş beni bir baharın göğsünde uyut ben olsaydım benzeşmek berna bernakarakaya beyazgemi beyzaege beyza yazıcıoğlu bijennecdi bir fincan kahvenin kahvenin çayın bardağın Birgül birgültemur birgülyangınaslanoğlu Birgül Yangın Aslanoğlu bir varlık masalı bir zamanlar bir çift yumru biter buralarda güneşin matemi bitişin mevsimleri Bit Pazarında Tarih Dersine Cevaben boyalı duvar Buket Uçar bulutun gözyaşı burak çelik burhan burhanaslan burhantuncay Burçin Laçin Altay buz çiçekleri büşra büşraünal camus canan çelik celladıma ceviri CeyCeyBey clemence damla nur akkirpi dağlardaki ter dedi-dedim defter deneme deniz Deniz Kara Kavalcı denizkarakavalcı dert dikimevi dervişzaim deryagündoğdu devrim horlu divan Dostoyevski doğa doğanay dulda dursunalisazkaya duvar Duyuru Duyurular Dönüşüm düğme ilikliği eda tosun Edebiyat Daima elem erk elif burcu özkan elifyavaş elimden tutabilse sesin ellerimde on dokuz yara elçin sevgi suçin emel Emel Bulut emel canpolat emelkoşar emel koşar emine gündüz menteş enver ercan enver sadri begit Enver Sadri Begit | İvo Bu Şairlik Telaşı Mı? eraysarıçam eray sarıçam ercan ercankesal ercanköksal ercan sağlam erdevir erdoğan Erguvan erguvan rengi yalanlar ergülen erhan erhankaraoğlan Erhan Çamurcu erkut tokman erkuttokman erman şahin ersin ersinkartal ersin kartal ersin taşdemir ertuğrul çoban erva erva zülal ünsal esingülez eskiliman esrakaraca esra karaca Ethem Baran evde kalmış zencefil eylül eşyalar fahriayhan faikmuharrem farsca fateme mahmudi Fatmasümer ferfiçkin kayboldu feritsürmeli fermuar ferruhzâd feyz kariha fuat fuatoskay fulya eyilik fuzuli füruğ füruğferruhzâd galip Galip ÇAğ galipçağ gamzekoç gece fısıltısı gecenintılsımı gece rahminde cenin gerus gerus abdulmelekiyan gezi yazısı gittin bana giz Gökhan Yılmaz gölgemdeki ağrılar gönül gönülyonar gösteri toplumu gözlerin afrika Gülden Çevik gülle güllüce gülsoy gülözen gülşah gülşahak gülşen gün bozumu Güngör gürhangürses güven güven adıgüzel güvenadıgüzel güven fatsa güvenini kırdım bir kere güzel yazı defteri güğüm Haber Haberler Hakan Sarıpolat Hakan Temiz Hakan Uslu hale alkay halil cengiz halil ibrahim emecen hande handeiçeliadabay hasan ali toptaş hasan temiz hasrettir azerbaycan hasta hatice hatice kübra öktem Hatice Tarkan Doğanay haticetarkandoğanay haticeyıldırım Hatice Yıldırım hayalet orkide haydar haydar ergülen heba herşeyibitirmeyidüşünüyorum hilal fırat hiç ihtimal Hûşeng İbtihac hüseyin hüseyin aygüner hüseyin sönmezler hırsız Iainreid ihtiyar banklar ihtiyardünya ilhan kemal ilyas alevi inceleme insan insannedir? intihar ilanları ismail ismailkılınç iz içeli jose saramago Kafka kalabalıkyalnızlıklar kalender kara kalkan kamyon kara karabürk karakaya karakoyun karanlığa tapanlar karaoğlan kartal karınca incitmez altur balyanın tuhaf intikam planı kavalcı kavşakta çevirme var kaya Kazuo Ishiguro kederbuselik kehribar kelebek ve kukla Kemal Özer Şiir Ödülü kimsesizliğe kiralık ışık hikayesi Kitap Kitaplık kitaplıktan Kitaplık Önü Klaros Yayınları kleopatra knut odegard kol düğmeleri korona koyu sersemlik kozan koşar kravat kronik satırlar kum kumdan keder kusey tangüler köpek kalbi köpeğin olayım hayat kürşat kürşatyozcu Küçürek Öykü kılınç kırmızı şiir kırıkyazıistasyonu kırık yazı istasyonu kısakürek kız kulesi boğaz ve aşk kızıltoprak kızılırmak Lale lale şeyda gülsoy laleşeydagülsoy latice bir mektup yaz bu gece leyla lord alfrad tennyson Louise Glück madak mahmud derviş mahrumiyet makyaj marazlı tren marktwain masal masiva mavi dünyanın insanları mayo mayıs mağara mehmet mehmet açıkgöz mehmetberkyaltırık mehmetyıldız mehmet yıldız mehmet çağan azizoğlu mehtapnas mektup melek melekler intihar etti melektemur merhametsizmerhamet merveyıldız meryem akyıldız metinsavaş meviza mevlüt şener mevsim etkisinden arındırılmış insan manzaraları Mihail Bulgakov muhamedburaktunay muhameterdevir muhammed münzevi muhammet muhammeterdevir Muhammet Erdevir muhsin hafız çakıroğlu murat muratalan murat erdi salık muratgöğekin Murathan Mungan murat serdar çakıroğlu Murat Soyak mustafa ersin taşdemir mustafaeverdi Mustafa Soyuer mustafa torun müjgan münevversaral Naile Dire n apartmanı nar Nasrin Zabeti Miandoab Ncip Fazıl necatibey nehirlerim uzağa nesrin Nesrin Çoruh nesrinçoruh nilgün marmara nisa nisaeser Nisa Eser nisaleyla nota notaya nuritarkan okan alay okanlay olanlar olga tokarczuk orhantepebaş oskay osman osmanyücel ozanöztepe Oğuz Ertürk pekmez PerverNakçi Peyami Safa prelüt qadiri radikal şıkların sayımı rahmikızıltoprak rana Recep Kayalı Reşit reşitgüngörkalkan Romen Edebiyatı röportaj rüzgarın yolculuğu rıdvan yıldız sabah yağmuru sacettin ince saklambaç salıncak sama sama qadiri saniye saniyekısakürek Saniye Kısakürek sarmaşık sağlam seheraçıkgöz seher yerlikaya selcan ece selinöyküata semanur semanurulu semra orhan şirip seni seviyorum Serap Yalçın Pamuk serbülent kaya serdar servan erdinç ses seval seval karakoyun sevda sevdamın şehri sevdasezergülle Sevda Sezer Gülle Sevinç Çokum Seydali Önal seyit mehdi musevi sezer sibel sibelmayo siir sinema Sipariş sokakta sorgu sorgu (I) sorgu (II) Suat Derviş suna suna kızılırmak sungurlar suzan yörük sylvia sönmezler söylemek mümkün söylence söyleşi söyleşi ve soruşturmalar süheyla poyraz sızı Tahsin Yücel Tamer Sağcan taner sezgin Tanpınar tanık tarkan tatlı bir telaş tekerleme temur thomas hardy tilki öpüşmesi topraktan öte tubagevrek tuncer turgay tuğba Tuğba Keskin tuğbaönce tuğçe tuğçekozan türk zerrintürk ulu umut bazen uğrar evimize uykular gazeli uzunca şiir uğur Uğur Karabürk uğurkarabürk vahap eren vakitlerden körpencere veda vuslat w.bahadır w.bahadırbayrıl Where Is/Where Are Denklemi yabancı yakamoz yalnızlar rıhtımı Yalnızız yangın yaren eryıldız yasin yasinkum Yayın İlkelerimiz yaz ve gül yiğit ergün yok yolcu yonar YouTube yozcu yunan suları yunus Yunus Çinçin yunusçinçin Yusuf Araf yusuf aydın yuva yörük yücel yürekincisi yıldırım yıldız zamanla/ma zambak ve köpük zeliha aypek zemir zerrin zeynep zeynepkasap zeyneppınarbaşı zeyneprana zeynep yeşilbaş yardımcı zeynep yolcu zeynepyolcu zifiri karanlık zübeyde zübeydegüllüce zülal Çile Çok Yapraklı İlişkiler Öykü çakıroğlu çağ çeviri çeviri şiir çevrobil çinçin çirkin filler çoklu yüz döngüsü çoruh ölüm sebebi ölüm ve kuşlar önce öykü özdemir özkan özkan kaya özlemek dündendir ünal ünsal ürperti İbrahim Halil Çelik İmtihan İnceleme İsmail Kılınç İthaki ıd est ıp labirenti ıslık kesiği ışık ışıklı pencere ışıksungurlar ışıl ışılmadakkaya Şener Öktem şarkı şehrazat şener beyter şenol alçınkaya şeyda şiir şiire dönüşen anne şiirülke şir şirin söz