Serap Yalçın Pamuk | Lizbon’a Gece Treni

Serap Yalçın Pamuk | Lizbon’a Gece Treni

Serap Yalçın Pamuk, Pascal Mercier’in “Lizbon’a Gece Treni” adlı romanına dair yazdı.

Serap Yalçın Pamuk | Lizbon’a Gece Treni

Berlioz’dan parçalar dinliyorum tıpkı hikâyenin gizemli kahramanı Prado gibi. Elbette dinlerkenki amaçlarımız ve bu amaçlar doğrultusunda ortaya çıkan hissiyat çok farklı. Ama yine de Berlioz’u dinleme paydasında buluşarak Prado’ya bir nebze yaklaşıp onu anlamak istiyorum.

Yazarken dışarda lodos esiyor. Doğa kendisi için doğal olan döngüyü devam ettirirken bizim ruhumuzda estirdiği rüzgârlardan haberdar mıdır acaba? Müziğin sesini kısmalı, yoksa birazdan yazmak anlamsız hale gelecek. Kelimeler notaların önünde diz çökecek…

Puslu ve yağmurlu bir İsviçre sabahı. Ve Bern de bir lise öğretmeni olan Raimund Gregorius okula gitmek için ilerliyor. Her zaman geçtiği bir köprü var. Arayı açan suya inat karaları birbirine bağlayan bu köprünün kenarında da hayatla arasındaki köprüyü koparmak üzere bekleyen bir kadın.

Bir sorun var: Hayat kadınla bağını koparmak istemiyor, bu nedenle kutsal karşılaşma kaçınılmaz!

Gregorius kadını köprünün parmaklıklarından tutup çekmeli, çünkü güneşli bir Avrupa kentinde köprü olma görevi onu bekliyor… 

Kelimeler de bir köprü. Zihnimizi, kalbimizi birbirine bağlıyor. Birbirimizi ortaya çıkan bu ortak anlamlar üzerinden tanıyor tanımlıyoruz. Onlarsız eksik, onlarsız birbirimizden sandığımızdan çok daha uzağız. “Çünkü biz kendi sözlerimizle kendimizi açığa çıkarmakla kalmayız, kendimizi ele veririz. Açığa vurmak istediğimizden çok daha fazlasını ifşa ederiz, bazen de tam tersi olur. Ve başkaları bizim sözlerimizi kendimizin belki de hiç bilmediği bir şeyin belirtisi olarak yorumlayabilirler. Kendimiz olma hastalığının belirtisi olarak!”

Kitabı okurken hiç düşünmediğim kadar kelimeler üzerine yoğunlaştığımı fark ettim. Belki yazarın istediği şey tam da bu. Nasıl bir hazineye sahip olduğumuzu anlamamızı istiyor. İçimizi dışımıza, dışımızı içimize bağlayan ve her gün hunharca kullandığımız ve yıprattığımız bu köprünün hayatla hayatımızla olan bağını.

Gregorius bir antik dil uzmanı. Kelimeler üzerinde bir arkeolog gibi çalışıyor.  Prado bir doktor ama asıl tutkusu kelimeler. İki farklı Avrupa kentinde yaşayan ve biri çoktan ölmüş bu iki adamı buluşturan şey de yine kelimeler.

Gregorius’un eline Prado’ya ait bir günlük geçiyor. Portekizcenin ahengine kapılan ve diktatörlük zamanında yaşamış ve direnişe katılmış bu aristokrat doktorun hikâyesini merak ederek soluğu Lizbon’da alıyor. Bir taraftan Portekizce öğrenirken bir taraftan da Prado ve onu tanıyanları arayarak merak ettiği bu yaşamın bilinmeyenlerine de tanık oluyor.

Prado’yu kız kardeşlerinden, sağ kalan bazı arkadaşlarından, kendi mektuplarından ve babasının ona bıraktığı mektuplardan ama en çok da günlüğüne yazdıklarından tanıyoruz.

Hepsi Prado’yu anlatıyor. Ama kendi tanıdıkları Prado’yu. Asıl Prado’yu ve onu Prado yapan şeyleri ise günlüğüne yazdığı kelimelerle anlıyor ve eksik kalan parçaları anlatılan Prado’yla tamamlıyoruz. Böylece bir insanı tanımanın hiç de kolay olmadığını fark ediyoruz. Tanıdım demenin ne büyük bir iddia taşıdığını da.  Bir taraftan da kendi korkularıyla yüzleşiyor öğretmenimiz. Kendi hayatıyla yaşamak istediği ve yaşadığı hayat arasındaki uçurumla.  Araya bazen doğunun masal şehri Isfahan giriyor. Gençlik hayali yeniden canlanıyor ve bir Farsça sözlükle bu hayale sarılmak istiyor. Ama hayat bu ve  her zaman alternatif plana sahip bize dair.

Belki de hayatın bu üstünlüğü “Olmak istediğimiz  kişi  olamamak korkusuyla ölüm korkusu” olarak yansıyor bize. Oysa “hayat sadece yaşadığımız şey değil, yaşadığımızı hayal ettiğimiz şeydir” de. Eksikliğini duyduğumuz şeyleri hayal ederek vücuda getirmiş ve “hayal gücünden son bir mabed” inşa ederek bizde eksik olanı tamamlama gücüne erişmişizdir. Ama insan bu. İlla somutlaştırma arzusuyla vehimden demir kafesler örüyor ruhunun etrafında.

Belki de sırf bu yüzden “Dua eden insanları seviyorum. Onları görmeye ihtiyaç duyuyorum. Yüzeysel ve düşüncesiz olanın sinsi zehrine  karşı onlara ihtiyacım var.” diyordu  Prado. Zira “İnsanın kendisiyle mutlak bir sahihlik içinde yaşaması için ilahi bir cesarete ve ilahi bir güce ihtiyacı vardır.”

Altı çizilmiş bir dolu yeri hızlıca göz gezdiriyorum. Çok şey söylenebilir ve daha üstüne epey yazılabilir belki ama ben, ben de bıraktığı duygulardan bir demet bırakmak istedim. Kokusunu seven kitabı okuyabilir…

Not: Kitap aynı isimle sinemaya aktarılmış.  Jeremy  Irons, “Gregorius” karakteri olarak çıkıyor karşımıza. Kurgu, akış açısından muhtemelen, belli oranda değiştirilmiş olsa da seyir açısından bir sorun teşkil etmiyor. Özellikle sonunu kitaba ait  sondan daha çok sevdim. Kitaptan sinemaya aktarılan filmlerde hep telafi edilemeyen bir boşluk vardır. Bu filmde de aynı şeyi hissediyor insan. 

Ama yine de izlenebilir olanlardan…

Edebiyat Daima
ADMINISTRATOR
PROFILE

Posts Carousel

Yorum Yap

Email adresiniz yayınlanmayacaktır.

Latest Posts

Top Authors

Most Commented

Featured Videos

Etiketler

abbas marufi abdullah çakır abdulmelekiyan acabay adıgüzel afili ceket ah kusan zaman ahmedidai ahmet doğru ahmet menteş ahmet sarı ak akdeniz akif akifdut akşam sayıklaması albertcamus Ali Lidar Ali Necip Erdoğan alperbilgili anadan üryan bir yalnızlık anka kuşuna zümrüt Anlamayan BeniAdeme Gazel Anıl Cihan ardında yiten ben değilim Armağan Can arzu Arzu Alkan Ateş Arzu Tanrıverdi arzuözdemir aslan aslanoğlu Aslı Hilal Menteş ata atakaya aydın aydınakdeniz aygüner ayhan ayhan akdeniz ayten güler aytmatov ayça erdura ayçaerdura ayşenur kaya aydoğan ayşe şafak kanca aziz nayır açıkgöz aşk diye diye aşk hak aşk incinirse aşkmektubu aşk örtüyor gövdeni babek zamani bahaeddinözkişi bahar ayaklanmaları baltadergisi balçık baris barış barışerdoğan Barış Erdoğan barışmanço batı rüzgarları bayrıl bazı evlerin kış hali başağın diyalektiği başkalarını da düşün begüm şahbudak bekleyiş beni bir baharın göğsünde uyut ben olsaydım benzeşmek berna bernakarakaya beyazgemi beyzaege beyza yazıcıoğlu bijennecdi bir fincan kahvenin kahvenin çayın bardağın Birgül birgültemur birgülyangınaslanoğlu Birgül Yangın Aslanoğlu bir varlık masalı bir zamanlar bir çift yumru biter buralarda güneşin matemi bitişin mevsimleri Bit Pazarında Tarih Dersine Cevaben boyalı duvar Buket Uçar bulutun gözyaşı burak çelik burhan burhanaslan burhantuncay Burçin Laçin Altay buz çiçekleri büşra büşraünal camus canan çelik celladıma ceviri CeyCeyBey clemence damla nur akkirpi dağlardaki ter dedi-dedim defter deneme deniz Deniz Kara Kavalcı denizkarakavalcı dert dikimevi dervişzaim deryagündoğdu devrim horlu divan Dostoyevski doğa doğanay dulda dursunalisazkaya duvar Duyuru Duyurular Dönüşüm düğme ilikliği eda tosun Edebiyat Daima elem erk elif burcu özkan elifyavaş elimden tutabilse sesin ellerimde on dokuz yara elçin sevgi suçin emel Emel Bulut emel canpolat emelkoşar emel koşar emine gündüz menteş enver ercan enver sadri begit Enver Sadri Begit | İvo Bu Şairlik Telaşı Mı? eraysarıçam eray sarıçam ercan ercankesal ercanköksal ercan sağlam erdevir erdoğan Erguvan erguvan rengi yalanlar ergülen erhan erhankaraoğlan Erhan Çamurcu erkut tokman erkuttokman erman şahin ersin ersinkartal ersin kartal ersin taşdemir ertuğrul çoban erva erva zülal ünsal esingülez eskiliman esrakaraca esra karaca Ethem Baran evde kalmış zencefil eylül eşyalar fahriayhan faikmuharrem farsca fateme mahmudi Fatmasümer ferfiçkin kayboldu feritsürmeli fermuar ferruhzâd feyz kariha fuat fuatoskay fulya eyilik fuzuli füruğ füruğferruhzâd galip Galip ÇAğ galipçağ gamzekoç gece fısıltısı gecenintılsımı gece rahminde cenin gerus gerus abdulmelekiyan gezi yazısı gittin bana giz Gökhan Yılmaz gölgemdeki ağrılar gönül gönülyonar gösteri toplumu gözlerin afrika Gülden Çevik gülle güllüce gülsoy gülözen gülşah gülşahak gülşen gün bozumu Güngör gürhangürses güven güven adıgüzel güvenadıgüzel güven fatsa güvenini kırdım bir kere güzel yazı defteri güğüm Haber Haberler Hakan Sarıpolat Hakan Temiz Hakan Uslu hale alkay halil cengiz halil ibrahim emecen hande handeiçeliadabay hasan ali toptaş hasan temiz hasrettir azerbaycan hasta hatice hatice kübra öktem Hatice Tarkan Doğanay haticetarkandoğanay haticeyıldırım Hatice Yıldırım hayalet orkide haydar haydar ergülen heba herşeyibitirmeyidüşünüyorum hilal fırat hiç ihtimal Hûşeng İbtihac hüseyin hüseyin aygüner hüseyin sönmezler hırsız Iainreid ihtiyar banklar ihtiyardünya ilhan kemal ilyas alevi inceleme insan insannedir? intihar ilanları ismail ismailkılınç iz içeli jose saramago Kafka kalabalıkyalnızlıklar kalender kara kalkan kamyon kara karabürk karakaya karakoyun karanlığa tapanlar karaoğlan kartal karınca incitmez altur balyanın tuhaf intikam planı kavalcı kavşakta çevirme var kaya Kazuo Ishiguro kederbuselik kehribar kelebek ve kukla Kemal Özer Şiir Ödülü kimsesizliğe kiralık ışık hikayesi Kitap Kitaplık kitaplıktan Kitaplık Önü Klaros Yayınları kleopatra knut odegard kol düğmeleri korona koyu sersemlik kozan koşar kravat kronik satırlar kum kumdan keder kusey tangüler köpek kalbi köpeğin olayım hayat kürşat kürşatyozcu Küçürek Öykü kılınç kırmızı şiir kırıkyazıistasyonu kırık yazı istasyonu kısakürek kız kulesi boğaz ve aşk kızıltoprak kızılırmak Lale lale şeyda gülsoy laleşeydagülsoy latice bir mektup yaz bu gece leyla lord alfrad tennyson Louise Glück madak mahmud derviş mahrumiyet makyaj marazlı tren marktwain masal masiva mavi dünyanın insanları mayo mayıs mağara mehmet mehmet açıkgöz mehmetberkyaltırık mehmetyıldız mehmet yıldız mehmet çağan azizoğlu mehtapnas mektup melek melekler intihar etti melektemur merhametsizmerhamet merveyıldız meryem akyıldız metinsavaş meviza mevlüt şener mevsim etkisinden arındırılmış insan manzaraları Mihail Bulgakov muhamedburaktunay muhameterdevir muhammed münzevi muhammet muhammeterdevir Muhammet Erdevir muhsin hafız çakıroğlu murat muratalan murat erdi salık muratgöğekin Murathan Mungan murat serdar çakıroğlu Murat Soyak mustafa ersin taşdemir mustafaeverdi Mustafa Soyuer mustafa torun müjgan münevversaral Naile Dire n apartmanı nar Nasrin Zabeti Miandoab Ncip Fazıl necatibey nehirlerim uzağa nesrin Nesrin Çoruh nesrinçoruh nilgün marmara nisa nisaeser Nisa Eser nisaleyla nota notaya nuritarkan okan alay okanlay olanlar olga tokarczuk orhantepebaş oskay osman osmanyücel ozanöztepe Oğuz Ertürk pekmez PerverNakçi Peyami Safa prelüt qadiri radikal şıkların sayımı rahmikızıltoprak rana Recep Kayalı Reşit reşitgüngörkalkan Romen Edebiyatı röportaj rüzgarın yolculuğu rıdvan yıldız sabah yağmuru sacettin ince saklambaç salıncak sama sama qadiri saniye saniyekısakürek Saniye Kısakürek sarmaşık sağlam seheraçıkgöz seher yerlikaya selcan ece selinöyküata semanur semanurulu semra orhan şirip seni seviyorum Serap Yalçın Pamuk serbülent kaya serdar servan erdinç ses seval seval karakoyun sevda sevdamın şehri sevdasezergülle Sevda Sezer Gülle Sevinç Çokum Seydali Önal seyit mehdi musevi sezer sibel sibelmayo siir sinema Sipariş sokakta sorgu sorgu (I) sorgu (II) Suat Derviş suna suna kızılırmak sungurlar suzan yörük sylvia sönmezler söylemek mümkün söylence söyleşi söyleşi ve soruşturmalar süheyla poyraz sızı Tahsin Yücel Tamer Sağcan taner sezgin Tanpınar tanık tarkan tatlı bir telaş tekerleme temur thomas hardy tilki öpüşmesi topraktan öte tubagevrek tuncer turgay tuğba Tuğba Keskin tuğbaönce tuğçe tuğçekozan türk zerrintürk ulu umut bazen uğrar evimize uykular gazeli uzunca şiir uğur Uğur Karabürk uğurkarabürk vahap eren vakitlerden körpencere veda vuslat w.bahadır w.bahadırbayrıl Where Is/Where Are Denklemi yabancı yakamoz yalnızlar rıhtımı Yalnızız yangın yaren eryıldız yasin yasinkum Yayın İlkelerimiz yaz ve gül yiğit ergün yok yolcu yonar YouTube yozcu yunan suları yunus Yunus Çinçin yunusçinçin Yusuf Araf yusuf aydın yuva yörük yücel yürekincisi yıldırım yıldız zamanla/ma zambak ve köpük zeliha aypek zemir zerrin zeynep zeynepkasap zeyneppınarbaşı zeyneprana zeynep yeşilbaş yardımcı zeynep yolcu zeynepyolcu zifiri karanlık zübeyde zübeydegüllüce zülal Çile Çok Yapraklı İlişkiler Öykü çakıroğlu çağ çeviri çeviri şiir çevrobil çinçin çirkin filler çoklu yüz döngüsü çoruh ölüm sebebi ölüm ve kuşlar önce öykü özdemir özkan özkan kaya özlemek dündendir ünal ünsal ürperti İbrahim Halil Çelik İmtihan İnceleme İsmail Kılınç İthaki ıd est ıp labirenti ıslık kesiği ışık ışıklı pencere ışıksungurlar ışıl ışılmadakkaya Şener Öktem şarkı şehrazat şener beyter şenol alçınkaya şeyda şiir şiire dönüşen anne şiirülke şir şirin söz