M. Yücel Özmen | Tanpınar’ın Dünyasına Bir Yolculuk: “Yaşadınız Öldünüz Bir Anlamı Olmalı Bunun”

M. Yücel Özmen | Tanpınar’ın Dünyasına Bir Yolculuk: “Yaşadınız Öldünüz Bir Anlamı Olmalı Bunun”

M. Yücel Özmen, Tanpınar’ın Dünyasına Bir Yolculuk: “Yaşadınız Öldünüz Bir Anlamı Olmalı Bunun” adlı yazısıyla Edebiyat Daima’da

M. Yücel Özmen | Tanpınar’ın Dünyasına Bir Yolculuk: “Yaşadınız Öldünüz Bir Anlamı Olmalı Bunun”

“Ne İçindeyim Zamanın” ve “ Bursa’da Zaman” şiirleri dediğimiz de aklımıza gelen isimdir Ahmet Hamdi Tanpınar. Beş Şehir, Mahur Beste, Huzur ve yıllar önce okuduğumda çarpıldığım ve bende özel bir yeri olan “Saatleri Ayarlama Enstitüsü”, Türk toplumunun Tanzimat öncesinde başlayıp Cumhuriyet’e ve sonrasına uzanan dönemini hiciv yoluyla eleştiren bir düşünce romanıdır ve Türk toplumunun yaşadığı karmaşayı, karmaşıklığı çok iyi aktarır bizlere.

Şiir, roman, deneme, inceleme ve araştırma türünde yazmış olduğu eserleriyle tanıdığımız Ahmet Hamdi Tanpınar, Türk edebiyatının önemli isimlerinden biridir ve her geçen gün değeri ve yokluğu daha fazla anlaşılmaktadır.

Yazar olarak da insan olarak da hayatta derinlik aramış, edebiyatımıza derinlik katmış, Doğu ile Batı arasında sıkışmışlığı derinden yaşamış, hep arafta kalmış ve anlaşılamamış bir yazardır Ahmet Hamdi Tanpınar.

Tanpınar biyografisi diyeceğimiz kitap öncelikle ismiyle sizi çarpıyor. “Yaşadınız Öldünüz Bir Anlamı Olmalı Bunun” Bu kitabı okumadan önce mutlaka Tanpınar okumaları yapmalısınız. Özellikle yazarın “Yaz Yağmuru” eseri başta olmak üzere “Huzur”, ” Saatleri Ayarlama Enstitüsü” ve yazarın diğer külliyatı daha doğrusu hakkında yazılmış olan her şeyi… Yazar da kitabı yazmadan önce Metin Celal’in Selim İleri için “vefalı bir edebiyat arkeoloğu” sıfatını hak edercesine Tanpınar, hakkında derin araştırmalara girişmiş.

Selim İleri’nin “Yaşadınız Öldünüz, Bir Anlamı Olmalı Bunun”un tanıtım yazısında “Okuru Ahmet Hamdi Tanpınar’ın iç dünyasına doğru çetin bir yolculuğa çıkarıyor” denmiş. Katılmamak elde değil. Selim İleri, Tanpınar’dan unutulmaz bir roman kahramanı yaratıyor. Tanpınar’a, Selim İleri’nin seslenişleri de kitapta yer buluyor. Hatta kitabın kimi yerlerinde Selim İleri ve Ahmet Hamdi Tanpınar’ın sesleri birbirine karışıyor. Bu arada Selim İleri, eseriniz üzerine ilk yazanlardan biriyim    ( s.51) diyerek geçmişte yazarı gün yüzüne çıkaran ilk yazarlardan biri olduğunu belirtiyor.

Kitap için türler arası bir metin söylemi hiç de haksız sayılmaz. Eser bir roman, portre çalışması, inceleme, deneme gibi türleri barındırıyor.

Selim İleri, Ahmet Hamdi Tanpınar’ın öldüğünde ortaokulda öğrenci olduğunu ve eseriyle karşılaşmasının da teyzesiyle, eniştesinin Mühürdar’daki evlerindeki eniştesinin kitaplığında Varlık Yayınlarından çıkan “ Yaz Yağmuru” kitabıyla olduğunu söylüyor ve “Yaz Yağmur”unu okumakta zorlanmasına rağmen ilk göz ağrım diye nitelendiriyor.

Selim İleri, romanda Tanpınar’ın roman kahramanlarıyla kendi hayatı hakkında benzeşmeler üzerinde duruyor. Üstelik bunu yaparken sadece Nuran, Mümtaz, Suat, Hayri İrdal gibi bilinen roman kahramanlarını değil Sabri gibi pek bilinmeyen kahramanlarını da anlatıyor. Sabri’ye ilk defa “Yaz Yağmuru” hikâyesinde rastlıyor ve daha sonra diğer eserlerinde de karşısına çıkıyor. Romanın sonunda ise Dördüncü Sabri’nin Yaşar Nabi Nayır’a yazılmış bir mektupta olduğunu söylüyor: “Dördüncü Sabri’yi, ‘asıl’ Sabri’yi baştan beri biliyordum, sona sakladım, en yaralısını, bence ‘siz’ olanı” (s. 219).

Yazar, “Siz yazdınız. Fakat ben kendi maceramı anlatmak istiyorum. Yıllarca süren; şimdi, iyice yaşlanmışken de. Sizden artık epey büyüğüm. Diriler belki okur diye, size, bir ölüye anlatıyorum.”    (s. 14) diyerek kitabın bir sesleniş olduğunu bizlere belirtiyor.

Ahmet Hamdi Tanpınar’ın “Gitmek, hep gitmek; giderseniz çok şeyin değişeceğine, düzeleceğine, iyileşeceğinize, şifa bulacağınıza inanıyordunuz” (s.78) diyerek kaçma isteğini belirtmiş.

Selim İleri aynı zamanda kıskançlığı, alınganlığı, yaranma çabalarıyla insani yanları üzerinde de duruyor Tanpınar’ın. Sabahattin Eyüboğlu, Peyami Safa, Necip Fazıl Kısakürek’le yaşadıkları; Adalet Cimcöz, Peride Celal, A. Şinasi Hisar, Behçet Necatigil, Kamuran Şipal, Doğan Hızlan… Dostlukları da kitapta anlatılıyor. Kitapta Tanpınar’ın bitiremediği, yarım kalan romanından da bahsediliyor: Aydaki Kadın

Selim İleri, yazar üzerinden aynı zamanda kendisiyle de hesaplaşıyor bu hesaplaşma bir iç hesaplaşma ve bunu şu satırlarda çok çarpıcı bir şekilde görüyoruz:

“İşte yaşamınızı böyle yaptınız, ucu bucağı olmayan yalnızlık, her gün yeniden iletişimsizlik, bir hiç! Bir hiç. Hiç. Yaşlanıyordunuz: Tek bir Tanpınar yoktu, kaç kimliğe, kaç kişiliğe bürünmüştünüz! Göz kapaklarınız kurşun gibi ağır, kendinizden saklanıyordunuz. (Size, bir ölüye kendimi yazıyorum, kendimi anlatıyorum.) Ölmekten korkuyordunuz. (Rüyada gibi ölmüşsünüz. ‘… olağanüstü bir mutluluğa bakar gibi’ gülümsüyormuşsunuz.) Ölüm arkadaşıyız. Ölümden korkuyorum. Gecede yalnız.” (s. 174-175)

“Yaşadınız Öldünüz Bir Anlamı Olmalı Bunun” romanının 182. Sayfasında Zümrüt adlı filmde rulet masası sahnesinde figüranlığınız anlatılıyor ve kaynak olarak da o sahnede yer alan Çolpan İlhan gösteriliyor. İlginçtir kitabın kapağında da bu sahne yer alıyor.

Yapıtları, hatıraları, roman kahramanları, anıları üzerinden Tanpınar’ı tanımak istiyorsak bizler Tanpınar’a gönül verenler olarak bu kitabı mutlaka okumamız gerektiğini düşünüyorum. Yazıyı bitirirken Selim İleri’nin arka kapaktaki alıntısı ile sizi baş başa bırakıyorum:

“Bu romanı hayatla öldürülenlere yazdım. Bu romanı, burada yazdıklarımı yalnız onların okuyacağını biliyorum.”                                                                                                  
Selim

Edebiyat Daima
ADMINISTRATOR
PROFILE

Posts Carousel

Yorum Yap

Email adresiniz yayınlanmayacaktır.

Latest Posts

Top Authors

Most Commented

Featured Videos

Etiketler

abbas marufi abdullah çakır abdulmelekiyan acabay adıgüzel afili ceket ah kusan zaman ahmedidai ahmet doğru ahmet menteş ahmet sarı ak akdeniz akif akifdut akşam sayıklaması albertcamus Ali Lidar Ali Necip Erdoğan alperbilgili anadan üryan bir yalnızlık anka kuşuna zümrüt Anlamayan BeniAdeme Gazel Anıl Cihan ardında yiten ben değilim Armağan Can arzu Arzu Alkan Ateş Arzu Tanrıverdi arzuözdemir aslan aslanoğlu Aslı Hilal Menteş ata atakaya aydın aydınakdeniz aygüner ayhan ayhan akdeniz ayten güler aytmatov ayça erdura ayçaerdura ayşenur kaya aydoğan ayşe şafak kanca aziz nayır açıkgöz aşk diye diye aşk hak aşk incinirse aşkmektubu aşk örtüyor gövdeni babek zamani bahaeddinözkişi bahar ayaklanmaları baltadergisi balçık baris barış barışerdoğan Barış Erdoğan barışmanço batı rüzgarları bayrıl bazı evlerin kış hali başağın diyalektiği başkalarını da düşün begüm şahbudak bekleyiş beni bir baharın göğsünde uyut ben olsaydım benzeşmek berna bernakarakaya beyazgemi beyzaege beyza yazıcıoğlu bijennecdi bir fincan kahvenin kahvenin çayın bardağın Birgül birgültemur birgülyangınaslanoğlu Birgül Yangın Aslanoğlu bir varlık masalı bir zamanlar bir çift yumru biter buralarda güneşin matemi bitişin mevsimleri Bit Pazarında Tarih Dersine Cevaben boyalı duvar Buket Uçar bulutun gözyaşı burak çelik burhan burhanaslan burhantuncay Burçin Laçin Altay buz çiçekleri büşra büşraünal camus canan çelik celladıma ceviri CeyCeyBey clemence damla nur akkirpi dağlardaki ter dedi-dedim defter deneme deniz Deniz Kara Kavalcı denizkarakavalcı dert dikimevi dervişzaim deryagündoğdu devrim horlu divan Dostoyevski doğa doğanay dulda dursunalisazkaya duvar Duyuru Duyurular Dönüşüm düğme ilikliği eda tosun Edebiyat Daima elem erk elif burcu özkan elifyavaş elimden tutabilse sesin ellerimde on dokuz yara elçin sevgi suçin emel Emel Bulut emel canpolat emelkoşar emel koşar emine gündüz menteş enver ercan enver sadri begit Enver Sadri Begit | İvo Bu Şairlik Telaşı Mı? eraysarıçam eray sarıçam ercan ercankesal ercanköksal ercan sağlam erdevir erdoğan Erguvan erguvan rengi yalanlar ergülen erhan erhankaraoğlan Erhan Çamurcu erkut tokman erkuttokman erman şahin ersin ersinkartal ersin kartal ersin taşdemir ertuğrul çoban erva erva zülal ünsal esingülez eskiliman esrakaraca esra karaca Ethem Baran evde kalmış zencefil eylül eşyalar fahriayhan faikmuharrem farsca fateme mahmudi Fatmasümer ferfiçkin kayboldu feritsürmeli fermuar ferruhzâd feyz kariha fuat fuatoskay fulya eyilik fuzuli füruğ füruğferruhzâd galip Galip ÇAğ galipçağ gamzekoç gece fısıltısı gecenintılsımı gece rahminde cenin gerus gerus abdulmelekiyan gezi yazısı gittin bana giz Gökhan Yılmaz gölgemdeki ağrılar gönül gönülyonar gösteri toplumu gözlerin afrika Gülden Çevik gülle güllüce gülsoy gülözen gülşah gülşahak gülşen gün bozumu Güngör gürhangürses güven güven adıgüzel güvenadıgüzel güven fatsa güvenini kırdım bir kere güzel yazı defteri güğüm Haber Haberler Hakan Sarıpolat Hakan Temiz Hakan Uslu hale alkay halil cengiz halil ibrahim emecen hande handeiçeliadabay hasan ali toptaş hasan temiz hasrettir azerbaycan hasta hatice hatice kübra öktem Hatice Tarkan Doğanay haticetarkandoğanay haticeyıldırım Hatice Yıldırım hayalet orkide haydar haydar ergülen heba herşeyibitirmeyidüşünüyorum hilal fırat hiç ihtimal Hûşeng İbtihac hüseyin hüseyin aygüner hüseyin sönmezler hırsız Iainreid ihtiyar banklar ihtiyardünya ilhan kemal ilyas alevi inceleme insan insannedir? intihar ilanları ismail ismailkılınç iz içeli jose saramago Kafka kalabalıkyalnızlıklar kalender kara kalkan kamyon kara karabürk karakaya karakoyun karanlığa tapanlar karaoğlan kartal karınca incitmez altur balyanın tuhaf intikam planı kavalcı kavşakta çevirme var kaya Kazuo Ishiguro kederbuselik kehribar kelebek ve kukla Kemal Özer Şiir Ödülü kimsesizliğe kiralık ışık hikayesi Kitap Kitaplık kitaplıktan Kitaplık Önü Klaros Yayınları kleopatra knut odegard kol düğmeleri korona koyu sersemlik kozan koşar kravat kronik satırlar kum kumdan keder kusey tangüler köpek kalbi köpeğin olayım hayat kürşat kürşatyozcu Küçürek Öykü kılınç kırmızı şiir kırıkyazıistasyonu kırık yazı istasyonu kısakürek kız kulesi boğaz ve aşk kızıltoprak kızılırmak Lale lale şeyda gülsoy laleşeydagülsoy latice bir mektup yaz bu gece leyla lord alfrad tennyson Louise Glück madak mahmud derviş mahrumiyet makyaj marazlı tren marktwain masal masiva mavi dünyanın insanları mayo mayıs mağara mehmet mehmet açıkgöz mehmetberkyaltırık mehmetyıldız mehmet yıldız mehmet çağan azizoğlu mehtapnas mektup melek melekler intihar etti melektemur merhametsizmerhamet merveyıldız meryem akyıldız metinsavaş meviza mevlüt şener mevsim etkisinden arındırılmış insan manzaraları Mihail Bulgakov muhamedburaktunay muhameterdevir muhammed münzevi muhammet muhammeterdevir Muhammet Erdevir muhsin hafız çakıroğlu murat muratalan murat erdi salık muratgöğekin Murathan Mungan murat serdar çakıroğlu Murat Soyak mustafa ersin taşdemir mustafaeverdi Mustafa Soyuer mustafa torun müjgan münevversaral Naile Dire n apartmanı nar Nasrin Zabeti Miandoab Ncip Fazıl necatibey nehirlerim uzağa nesrin Nesrin Çoruh nesrinçoruh nilgün marmara nisa nisaeser Nisa Eser nisaleyla nota notaya nuritarkan okan alay okanlay olanlar olga tokarczuk orhantepebaş oskay osman osmanyücel ozanöztepe Oğuz Ertürk pekmez PerverNakçi Peyami Safa prelüt qadiri radikal şıkların sayımı rahmikızıltoprak rana Recep Kayalı Reşit reşitgüngörkalkan Romen Edebiyatı röportaj rüzgarın yolculuğu rıdvan yıldız sabah yağmuru sacettin ince saklambaç salıncak sama sama qadiri saniye saniyekısakürek Saniye Kısakürek sarmaşık sağlam seheraçıkgöz seher yerlikaya selcan ece selinöyküata semanur semanurulu semra orhan şirip seni seviyorum Serap Yalçın Pamuk serbülent kaya serdar servan erdinç ses seval seval karakoyun sevda sevdamın şehri sevdasezergülle Sevda Sezer Gülle Sevinç Çokum Seydali Önal seyit mehdi musevi sezer sibel sibelmayo siir sinema Sipariş sokakta sorgu sorgu (I) sorgu (II) Suat Derviş suna suna kızılırmak sungurlar suzan yörük sylvia sönmezler söylemek mümkün söylence söyleşi söyleşi ve soruşturmalar süheyla poyraz sızı Tahsin Yücel Tamer Sağcan taner sezgin Tanpınar tanık tarkan tatlı bir telaş tekerleme temur thomas hardy tilki öpüşmesi topraktan öte tubagevrek tuncer turgay tuğba Tuğba Keskin tuğbaönce tuğçe tuğçekozan türk zerrintürk ulu umut bazen uğrar evimize uykular gazeli uzunca şiir uğur Uğur Karabürk uğurkarabürk vahap eren vakitlerden körpencere veda vuslat w.bahadır w.bahadırbayrıl Where Is/Where Are Denklemi yabancı yakamoz yalnızlar rıhtımı Yalnızız yangın yaren eryıldız yasin yasinkum Yayın İlkelerimiz yaz ve gül yiğit ergün yok yolcu yonar YouTube yozcu yunan suları yunus Yunus Çinçin yunusçinçin Yusuf Araf yusuf aydın yuva yörük yücel yürekincisi yıldırım yıldız zamanla/ma zambak ve köpük zeliha aypek zemir zerrin zeynep zeynepkasap zeyneppınarbaşı zeyneprana zeynep yeşilbaş yardımcı zeynep yolcu zeynepyolcu zifiri karanlık zübeyde zübeydegüllüce zülal Çile Çok Yapraklı İlişkiler Öykü çakıroğlu çağ çeviri çeviri şiir çevrobil çinçin çirkin filler çoklu yüz döngüsü çoruh ölüm sebebi ölüm ve kuşlar önce öykü özdemir özkan özkan kaya özlemek dündendir ünal ünsal ürperti İbrahim Halil Çelik İmtihan İnceleme İsmail Kılınç İthaki ıd est ıp labirenti ıslık kesiği ışık ışıklı pencere ışıksungurlar ışıl ışılmadakkaya Şener Öktem şarkı şehrazat şener beyter şenol alçınkaya şeyda şiir şiire dönüşen anne şiirülke şir şirin söz