Yasin Kum | Boş Parantez: Dostoyevski’nin Çırağı İnci’nin Âşığı

Yasin Kum | Boş Parantez: Dostoyevski’nin Çırağı İnci’nin Âşığı

Yasin Kum “Boş Parantez: Dostoyevski’nin Çırağı İnci’nin Âşığı” adlı yazısıyla Edebiyat Daima’da

Yasin Kum | Boş Parantez: Dostoyevski’nin Çırağı İnci’nin Âşığı

Yazıma başlamadan ve kitabın bana verdiği hissiyata binayen;

-Niye uçmuyor İnci?

-Uçar bir gün…

 Tunç Başaran saygı ve rahmetle.  “Uçurtmayı Vurmasınlar”

Çeşitli öykü ve deneme yazıları olan Deniz Dengiz Şimşek bu sefer bizi şaşırtarak okurlarını bir roman ile selamlıyor. “Aşk Bilirkişi”, “Tengizek Destanı’nın Okunabilen Kısmı” ve “Rıfat Ilgaz-Bir Yeryüzü Ozanı” kitaplarının sahibi olan yazarın ilk romanı “Boş Parantez” İndie Yayınları’ndan. Birçok romanın aksine kısa olan bu kitap birçok romandan da daha uzun. Nasıl mı? Gelin Deniz Dengiz Şimşek’in okuması gayet keyifli hatta tam bir sonbahar havası kokan bu romanını mevsim bitmeden inceleyelim.

Deniz Dengiz Şimşek öykü ve roman hayatının baharında bir yazar. Ama bize Boş Parantez’de sonbaharı yaşatmaya kararlı. Bakmayın sonbahar dediğime kitapta her mevsimi yaşamak mümkün. Her an yağmur yağıp güneş açabiliyor, şemsiyesiz gezemiyor, kazak giyseniz sıcak, tişörtle üşüyorsunuz. Dört mevsimi bir güne, bir romana da dört mevsimi sığdırmış. Romanın jeopolitik konumu ise aşk, vuslat, sevgi, emek, isyan, umut ve olmazsa olmaz edebiyat!

Romana dönecek olursak incelemeye isminden başlamak tamamen beyhude bir çaba. Romanın anlattığı hikâye ile ismi arasında bir bağ kurmak çok güç. İçeriği duygu ve kurgu yönünden o kadar yoğun ki yazar romanın hamurunu tam kıvamında yoğurmuş. Ne unu eksik ne mayası fazla olmuş. Kalemi öyle güzel kabarmış ki kâğıda ekmek fırınından emek kokarak çıkan bu kitaba Boş Parantez demiş yazar. Bana kalırsa hepimizin hayatında bir dönem “Boş Parantez”leri olmuştur. Hala yanımızda, cebimizde, içimizde taşır onlarla gezer, eğlenir, üzülürüz. Yazar da bu boşlukların farkına varmamızı ve bilinçlenmemizi istiyor. Yaralarımız kabuk bağlasa da o yaranın hala orada olduğu gerçeğini unutmamamıza dikkat çekmeye çalışıyor. Bütün gayreti yara bantlarımızı kaldırıp acılarımızla yüzleşmemiz. Bilinçsiz gibi görünen bir karakter yaratıp bilinçlenmemiz ve daha fazla kan kaybetmemiz için bize geçiş köprüsü oluyor.

Deniz Dengiz Şimşek’le çıktığımız bu seyahat genel olarak bir apartmanda geçiyor ve romanın başkişisi İhsa’ya – yoksa Sabri mi demeliyim – kedisi Bekir, Hidayet Amca, Hakkı Efendi, Musibako, F Hanım ve romanın en özeli İnci eşlik ediyor. İhsa daha çok anlatıcı bir dil ile yaşatıyor kendini. Sıradan bir hayat yaşayan İhsa aslında çok da sıradan olmayan birisi. Hayatın sıradanlığının farkında olan başkişi bu sıradanlık ile mücadele etmeye çalışıyor. Ve bunun yolunun kalem ve kâğıttan geçtiğini söylüyor. Sürekli okuyor, kütüphaneye gidiyor ve bütün derdini tasasını mektuplara yazıyor. Bekir ve Musibako ile tartışıyor, onlara şikâyet ediyor bu sıradanlığının vermiş olduğu rahatsızlığı. Yazar İhsa ile bize hayal kurdurup sonra bozuyor. “Uykunuzdan uyanın alışmayın uyumaya uyutulmaya!” diyor.  Bunu da romanında şöyle dile getiriyor:

  “Alışmak mı? Yaradana sığınırım. Sen, sen ol hiçbir şeye alışma evlât, maazallah yalama olursun da bir şeyciklerden haberin olmaz, aha bu andavallar gibi.” (s.23)

Romanda hiçbir karakter öylesine konulmamış. Süs karakter yok. Anlatım çeşitlensin, olay örgüsü genişlesin, daha fazla yazayım, aman okuru sıkmayayım gibi çabalara girmemiş yazar. Her karakterin temsili bir görevi var. Hidayet Amca sisteme eleştiri ve hoşnutsuzluğu, Hakkı Efendi bilgelik ve tecrübeyi, F Hanım sıradan yaşanılabilir ve olması gereken rutin hayatı temsil ediyor. Ve İnci. Evet, İnci ona özel bir yer açmak lazım. İnci hepimizin düşlediği hayatın, hayallerin, olmazlarımızın, özlemlerimizin ütopyası. Kavuşamadıklarımız ve henüz adı konmamış güzel olan her şey İnci…

Romanın genelinde ise yer yer sayfalara sıkıştırılmış ustaca göndermelere rastlıyoruz. Bunun yanında Bukowski, Schopenhauer, Oğuz Atay, Gogol gibi edebiyat dünyasını derinden sarsmış isimleri selamlayıp yâd etmeden geçmiyor. Ama özellikle Dostoyevski ve İnsancıklar takıntısı dikkatimi çekiyor. Yazar insancıklara karşı antimuhalif bir tutum içerisinde ve haksız da diyemeyeceğim. İnsancık gibi yaşayan ve tek yaptığı nefes alıp vermek olan bu kişileri eleştirmekten şikâyetlerini dile getirmekten çekinmiyor. Bu Stefan Zweig’in Olağanüstü Bir Gece kitabından şu sözleri aklıma getiriyor:

 “Artık sizlerden biri değilim. Bundan böyle sizin değilim. Şimdi sizin dışınızda, yükseklerde ya da çukurda bir yerdeyim.”

Özellikle Dostoyevski aracılığı ile yaptığı bu eleştiri biçimi romanın bir bölümünde pastişe giriyor ve yazar Dostoyevski ve İnsancıklar için yeni bir yol çizmeye, Dostoyevski gibi düşünmeye, onun kalemini kendi kullanmaya çalışıyor. Pastişin tadında bırakılmadığı zaman yazı ve okurun canını sıkacak yerlere geldiğini tecrübelerimle söyleyebilirim. Deniz Dengiz Şimşek boğulursam büyük denizde boğulayım diyerek, cesaret isteyen ve risk taşıyan bu bölünmeden alnının akıyla çıkmışa benziyor.

Gözüme çarpan bir detay da İhsa’nın bütün bu olgun ve farkında olma çabalarına rağmen romanın son kısmına doğru F Hanım’la ilgili yaptığı plan oluyor. Dostoyevski okuyup insancıklardan bahseden, Oğuz Atay’ın tutunamayanıyım diyen yazar F Hanım ile ilgili enteresan işlere girişip bir okur olarak beni olur olmadık duygulara soktu. İhsa’ya yakıştıramadım. Bu da kanımca artık bir şeyler yapmalıyım çabalarının sonuçsuz kalması ve yalnızlığın dışa vurumunun bir göstergesi olarak yorumlanabilir.

Sonuç olarak Boş Parantez incisini saklayan bir istiridye. Bu istiridyenin içi buğulu bulmacalarla dolu. Ne yazar çözebilmiş ne de okurlar çözsün istemiş. Hoş böyle bir çabaya da girmemiş. Belki de bütün güzelliği burada. Elinizin altındaki bu bulmacayı istediğiniz gibi doldurabiliyorsunuz. Soldan sağa, aşağıdan yukarı… Bu bulmacada herkesin cevabına yetecek kadar boşluk var. Kimsenin cevabını yanlış çıkartmıyor Boş Parantez. Deniz Dengiz Şimşek sevgili okur biliyorum, ben de oradaydım, sizinleydim, izliyordum ben de varım, dercesine hislerimize dokunuyor. Siz söylediniz ben yazdım diyor.

Gökyüzü de sonsuz bir boş parantez değil mi? Yani mavi! Yani ışık! Yani umut! Sen ne ile doldurmak istersen o aslında.  Deniz Dengiz Şimşek’le çıkacağınız bu yolculukta duygularınızın kemerini sıkı bağladığınızdan emin olun. Yoksa her an yüreğinizi kendi İnci’nize doğru sürerken bulabilirsiniz. Eğer siz de sadece durup gökyüzünü seyretmek istemeyenlerdenseniz, bir parça mavi, bir tutam özgürlük, azıcık umut kopartırım kavgasındaysanız Boş Parantez tam size göre bir kitap.

   “Aşkın kör kuyusuna düşmüş bir insancık, özlemin karşısında bir tutunamayanım. Sana söyleyeceklerim asla bitmeyecek. Yüreğimin ağrısı en asil insan olana kadar asla dinmeyecek. Bir gün duyarsan benim de asillerin arasına katıldığımı, o zaman mezarımı açtır ve hala çürümemişse yüreğimi oradan çıkar. Çünkü onun içinde sen varsın. Kendini kurtar İnci, kendini kurtar.

 Kızgın, kırgın olduğumu sanma. Sadece ışık gibi özledim seni. Karanlıktayım çünkü gittiğin günden beri.” (s.126)

Edebiyat Daima
ADMINISTRATOR
PROFILE

Posts Carousel

Yorum Yap

Email adresiniz yayınlanmayacaktır.

Latest Posts

Top Authors

Most Commented

Featured Videos

Etiketler

abbas marufi abdullah çakır abdulmelekiyan acabay adıgüzel afili ceket ah kusan zaman ahmedidai ahmet doğru ahmet menteş ahmet sarı ak akdeniz akif akifdut akşam sayıklaması albertcamus Ali Lidar Ali Necip Erdoğan alperbilgili anadan üryan bir yalnızlık anka kuşuna zümrüt Anlamayan BeniAdeme Gazel Anıl Cihan ardında yiten ben değilim Armağan Can arzu Arzu Alkan Ateş Arzu Tanrıverdi arzuözdemir aslan aslanoğlu Aslı Hilal Menteş ata atakaya aydın aydınakdeniz aygüner ayhan ayhan akdeniz ayten güler aytmatov ayça erdura ayçaerdura ayşenur kaya aydoğan ayşe şafak kanca aziz nayır açıkgöz aşk diye diye aşk hak aşk incinirse aşkmektubu aşk örtüyor gövdeni babek zamani bahaeddinözkişi bahar ayaklanmaları baltadergisi balçık baris barış barışerdoğan Barış Erdoğan barışmanço batı rüzgarları bayrıl bazı evlerin kış hali başağın diyalektiği başkalarını da düşün begüm şahbudak bekleyiş beni bir baharın göğsünde uyut ben olsaydım benzeşmek berna bernakarakaya beyazgemi beyzaege beyza yazıcıoğlu bijennecdi bir fincan kahvenin kahvenin çayın bardağın Birgül birgültemur birgülyangınaslanoğlu Birgül Yangın Aslanoğlu bir varlık masalı bir zamanlar bir çift yumru biter buralarda güneşin matemi bitişin mevsimleri Bit Pazarında Tarih Dersine Cevaben boyalı duvar Buket Uçar bulutun gözyaşı burak çelik burhan burhanaslan burhantuncay Burçin Laçin Altay buz çiçekleri büşra büşraünal camus canan çelik celladıma ceviri CeyCeyBey clemence damla nur akkirpi dağlardaki ter dedi-dedim defter deneme deniz Deniz Kara Kavalcı denizkarakavalcı dert dikimevi dervişzaim deryagündoğdu devrim horlu divan Dostoyevski doğa doğanay dulda dursunalisazkaya duvar Duyuru Duyurular Dönüşüm düğme ilikliği eda tosun Edebiyat Daima elem erk elif burcu özkan elifyavaş elimden tutabilse sesin ellerimde on dokuz yara elçin sevgi suçin emel Emel Bulut emel canpolat emelkoşar emel koşar emine gündüz menteş enver ercan enver sadri begit Enver Sadri Begit | İvo Bu Şairlik Telaşı Mı? eraysarıçam eray sarıçam ercan ercankesal ercanköksal ercan sağlam erdevir erdoğan Erguvan erguvan rengi yalanlar ergülen erhan erhankaraoğlan Erhan Çamurcu erkut tokman erkuttokman erman şahin ersin ersinkartal ersin kartal ersin taşdemir ertuğrul çoban erva erva zülal ünsal esingülez eskiliman esrakaraca esra karaca Ethem Baran evde kalmış zencefil eylül eşyalar fahriayhan faikmuharrem farsca fateme mahmudi Fatmasümer ferfiçkin kayboldu feritsürmeli fermuar ferruhzâd feyz kariha fuat fuatoskay fulya eyilik fuzuli füruğ füruğferruhzâd galip Galip ÇAğ galipçağ gamzekoç gece fısıltısı gecenintılsımı gece rahminde cenin gerus gerus abdulmelekiyan gezi yazısı gittin bana giz Gökhan Yılmaz gölgemdeki ağrılar gönül gönülyonar gösteri toplumu gözlerin afrika Gülden Çevik gülle güllüce gülsoy gülözen gülşah gülşahak gülşen gün bozumu Güngör gürhangürses güven güven adıgüzel güvenadıgüzel güven fatsa güvenini kırdım bir kere güzel yazı defteri güğüm Haber Haberler Hakan Sarıpolat Hakan Temiz Hakan Uslu hale alkay halil cengiz halil ibrahim emecen hande handeiçeliadabay hasan ali toptaş hasan temiz hasrettir azerbaycan hasta hatice hatice kübra öktem Hatice Tarkan Doğanay haticetarkandoğanay haticeyıldırım Hatice Yıldırım hayalet orkide haydar haydar ergülen heba herşeyibitirmeyidüşünüyorum hilal fırat hiç ihtimal Hûşeng İbtihac hüseyin hüseyin aygüner hüseyin sönmezler hırsız Iainreid ihtiyar banklar ihtiyardünya ilhan kemal ilyas alevi inceleme insan insannedir? intihar ilanları ismail ismailkılınç iz içeli jose saramago Kafka kalabalıkyalnızlıklar kalender kara kalkan kamyon kara karabürk karakaya karakoyun karanlığa tapanlar karaoğlan kartal karınca incitmez altur balyanın tuhaf intikam planı kavalcı kavşakta çevirme var kaya Kazuo Ishiguro kederbuselik kehribar kelebek ve kukla Kemal Özer Şiir Ödülü kimsesizliğe kiralık ışık hikayesi Kitap Kitaplık kitaplıktan Kitaplık Önü Klaros Yayınları kleopatra knut odegard kol düğmeleri korona koyu sersemlik kozan koşar kravat kronik satırlar kum kumdan keder kusey tangüler köpek kalbi köpeğin olayım hayat kürşat kürşatyozcu Küçürek Öykü kılınç kırmızı şiir kırıkyazıistasyonu kırık yazı istasyonu kısakürek kız kulesi boğaz ve aşk kızıltoprak kızılırmak Lale lale şeyda gülsoy laleşeydagülsoy latice bir mektup yaz bu gece leyla lord alfrad tennyson Louise Glück madak mahmud derviş mahrumiyet makyaj marazlı tren marktwain masal masiva mavi dünyanın insanları mayo mayıs mağara mehmet mehmet açıkgöz mehmetberkyaltırık mehmetyıldız mehmet yıldız mehmet çağan azizoğlu mehtapnas mektup melek melekler intihar etti melektemur merhametsizmerhamet merveyıldız meryem akyıldız metinsavaş meviza mevlüt şener mevsim etkisinden arındırılmış insan manzaraları Mihail Bulgakov muhamedburaktunay muhameterdevir muhammed münzevi muhammet muhammeterdevir Muhammet Erdevir muhsin hafız çakıroğlu murat muratalan murat erdi salık muratgöğekin Murathan Mungan murat serdar çakıroğlu Murat Soyak mustafa ersin taşdemir mustafaeverdi Mustafa Soyuer mustafa torun müjgan münevversaral Naile Dire n apartmanı nar Nasrin Zabeti Miandoab Ncip Fazıl necatibey nehirlerim uzağa nesrin Nesrin Çoruh nesrinçoruh nilgün marmara nisa nisaeser Nisa Eser nisaleyla nota notaya nuritarkan okan alay okanlay olanlar olga tokarczuk orhantepebaş oskay osman osmanyücel ozanöztepe Oğuz Ertürk pekmez PerverNakçi Peyami Safa prelüt qadiri radikal şıkların sayımı rahmikızıltoprak rana Recep Kayalı Reşit reşitgüngörkalkan Romen Edebiyatı röportaj rüzgarın yolculuğu rıdvan yıldız sabah yağmuru sacettin ince saklambaç salıncak sama sama qadiri saniye saniyekısakürek Saniye Kısakürek sarmaşık sağlam seheraçıkgöz seher yerlikaya selcan ece selinöyküata semanur semanurulu semra orhan şirip seni seviyorum Serap Yalçın Pamuk serbülent kaya serdar servan erdinç ses seval seval karakoyun sevda sevdamın şehri sevdasezergülle Sevda Sezer Gülle Sevinç Çokum Seydali Önal seyit mehdi musevi sezer sibel sibelmayo siir sinema Sipariş sokakta sorgu sorgu (I) sorgu (II) Suat Derviş suna suna kızılırmak sungurlar suzan yörük sylvia sönmezler söylemek mümkün söylence söyleşi söyleşi ve soruşturmalar süheyla poyraz sızı Tahsin Yücel Tamer Sağcan taner sezgin Tanpınar tanık tarkan tatlı bir telaş tekerleme temur thomas hardy tilki öpüşmesi topraktan öte tubagevrek tuncer turgay tuğba Tuğba Keskin tuğbaönce tuğçe tuğçekozan türk zerrintürk ulu umut bazen uğrar evimize uykular gazeli uzunca şiir uğur Uğur Karabürk uğurkarabürk vahap eren vakitlerden körpencere veda vuslat w.bahadır w.bahadırbayrıl Where Is/Where Are Denklemi yabancı yakamoz yalnızlar rıhtımı Yalnızız yangın yaren eryıldız yasin yasinkum Yayın İlkelerimiz yaz ve gül yiğit ergün yok yolcu yonar YouTube yozcu yunan suları yunus Yunus Çinçin yunusçinçin Yusuf Araf yusuf aydın yuva yörük yücel yürekincisi yıldırım yıldız zamanla/ma zambak ve köpük zeliha aypek zemir zerrin zeynep zeynepkasap zeyneppınarbaşı zeyneprana zeynep yeşilbaş yardımcı zeynep yolcu zeynepyolcu zifiri karanlık zübeyde zübeydegüllüce zülal Çile Çok Yapraklı İlişkiler Öykü çakıroğlu çağ çeviri çeviri şiir çevrobil çinçin çirkin filler çoklu yüz döngüsü çoruh ölüm sebebi ölüm ve kuşlar önce öykü özdemir özkan özkan kaya özlemek dündendir ünal ünsal ürperti İbrahim Halil Çelik İmtihan İnceleme İsmail Kılınç İthaki ıd est ıp labirenti ıslık kesiği ışık ışıklı pencere ışıksungurlar ışıl ışılmadakkaya Şener Öktem şarkı şehrazat şener beyter şenol alçınkaya şeyda şiir şiire dönüşen anne şiirülke şir şirin söz