Berna Karakaya | Kaybeden Kadınlar

Berna Karakaya | Kaybeden Kadınlar

Berna Karakaya “Kaybeden Kadınlar” adlı yazısıyla Edebiyat Daima’da.

Berna Karakaya | Kaybeden Kadınlar

“Gülsün Ağavni Zilha” tutmaya çalıştıkça ellerinden kayan hayatlarının peşinde koşan kadınların hem kanatan hem sağaltan hüzünlü hikâyesi… Çocukluğunda tanıklık ettiği hayatları kaleme alan Tomris Alpay, içimizi acıtan hikâyelerinde yan yana yaşayan kadınların trajik öykülerinin izini sürüyor. 2019 Yunus Nadi Öykü Ödülü alan eser 11 öyküden oluşuyor.

Acının, göçün, dostluğun birleştirdiği kadınlar Sarmaşık Sokak’ta bir araya geliyor. Her birinin ayrı bir yaşanmışlığı özlemi, yarası var. Sarmaşık Sokak Rum, Ermeni ve Türk kadınları sarıp sarmalıyor; lokman hekim edasıyla onların yaralarını sarıyor. Ayrı kültürlerin kadınları birbirlerine tutunarak, birbirlerini koruyarak hayata direnmeye çalışıyorlar. Paylaşmanın tadına varılan, kadir kıymet bilinen devirleri yazıyor Tomris Alpay. Kadim dostlukların kök saldığı, farklı dillerin ve dinlerin iç içe geçtiği sıcacık mekânda, yıllarca hafızalara kazınacak tatlar, kokular, anılar yer alıyor. Ağavni’nin baktığı fallar, sakız ve mahlep kokulu çörekler, çaya batırılıp ıslatılan kulurakia kurabiyeleri, sarmaşıklarla sarılı bitişik evler, avlulardaki güller akşamsefaları hikâyeden bize kalan sıcacık ayrıntılar.

Tomris Alpay’a bir röportajda kitabın ismi neden  “Gülsün, Agavni,  Zilha” diye soruluyor. Yazar bu soruyu şöyle cevaplıyor:

“Agavni çok kültürlülüğü vurguluyor. Gülsün, asla gülemeyecek olan bir kadın; yoksul, son derece de yüce ruhlu… Zilha zengin, savaş yıllarında bütün mahalleyi koruyup kollayan, fakat sonunda kaybeden bir kadın, aslında çoğu, kaybeden insanlar…”

Evet, hepsi kaybeden kadınlar… Tomris Alpay’ın eserindeki ilk hikâye Mırnav’da kaybedişi izleyen öykü kişisi bir kedi. Efsunlu İstanbul, Mırnav’ın şahitliğinde İpek’e mezar oluyor.

Küçük yaşta annesini babasını kaybeden ve yetimhanede büyüyen Ağavni annesinin kaderini yaşıyor.

Akrebin Ölümü hikâyesinde Gülizar, kocasını kaybettikten sonra onun sevgilisine ve gayrimeşru kızına kucak açıyor. Koca yürekli Gülizar, ”Nefret ağır yüktür, yaşam kısa bu yükü taşımak istemem.”diyor.

Doğduğu topraklardan ve annesinden ayrılmak zorunda kalan Eleni de akıbeti mukadder bir yaşam sürüyor. Kaderi önününe ne koyduysa onu yaşıyor.

“Tanrılar bile kadere karşı koyamamışlar.”diyen annesini doğrularcasına kara yazısını değiştiremiyor.

Farnupia adlı öyküde ayrı düşen sevgilileri birleştirdiğine inanılan ve komşulara dağıtılan tatlıdan söz ediliyor. Ne yazık ki öykü kahramanı Nurhayat, farnupia tadında bir hayat süremiyor. O da kaybeden kadınların lanetli yazgısını taşıyor.

Sana Bir Yelek Diktim adlı hikâye, dilini bilmediği Yanya’ya küçük yaşta gelin giden anneannenin (aneyne) yaşadığı zulmü ve sonrasındaki zorunlu göçü anlatıyor. Bulgar çetelerinin evleri bastığı, çığlıkların duyulduğu bir gecenin sabahı aneyne ve kocası Osman Efendi kapılarında onları korumaya çalışan Rum komşularının çizdiği haç işaretini görüyorlar. Bulgar zulmü artınca mülklerini geride bırakarak yollara düşen aile, yanlarına sadece aneynenin yeleklerin ve kemerlerin içine diktiği altınlarla yola düşüyorlar.

    Giydiğin küçük yelek

    Onu sana ben diktim

    Kırgınlıkla ve sıkıntılarla

    İçine de astar koydum

    Onu giydiğinde beni hatırla

Tahta Boş adlı hikâyede hayata oğluyla tutunan Feride, onu hayata bağlayan Mustafa’sını yitirerek kaybeden kadınlar arasında yerini alıyor. Geriye, yürek yangınıyla sayıklarcasına söylediği “Oğlum gitme dedim.”sözleri kalıyor. “Oğlum gitme dedim…”

İnşaattan düşerek sakat kalan kocasına ve bıçaklanarak öldürülen kız kardeşinin kızına bakan Gülsün’e de hayatın çok cömert davrandığı söylenemez. Yaşama gülümsemesi için ona “Gülsün” adını koyan ailesi, kaderin kızlarına hiç gülmeyeceğini nereden bilebilirdi ki?

Yokluk günlerinin yaşandığı II. Dünya Savaşı’nın ardından evlatlık kızının yanına sığamayan Zilha da Tomris Alpay’ın hikâyelerinde kadersiz kadınlar kervanına katılıyor.

1950’li yılların İstanbul’unu anlatan eserde hikâye kahramanlarının yaşamları anlatılırken tarihsel anlatıdan da yararlanılıyor. Özellikle 6-7 Eylül’de İstanbul’da yaşanan travmatik olayların anlatıldığı “Kıpkırmızı” adlı öykü, Tomris Alpay’ın belleğinde kalanların kâğıda yansıması… Alevlerin semaya yansıdığı gece; gökyüzü, sokaklara akan şaraplar, atölyelerden sokaklardaki sulara karışan boyalar kıpkırmızı… Bu utanç gecesinde Ermeni, Rum komşularını saklayan Türkler, evleri basan eli sopalı kalabalığa ”Sarmaşık sokakta gayrimüslim yok.” diyor.

Bu kadim dostluğu anlatan cümleyi birkaç kez okuyorum. ”Sarmaşık Sokakta gayrimüslim yok!” Gülsün, Agavni, Zilha ve kitaptaki çilekeş kadınlar… Acı gülüşleri, çeyiz sandıklarında sakladıkları özlemleri ve sırtlarında taşıdıkları kocaman dünyaları ile kayıtlara geçiyor, Tomris Alpay’ın samimi kalemiyle de hayat buluyorlar. İyi ki okudum bu kayıtları iyi ki tanıdım yüreği güzel o kadınları…

Edebiyat Daima
ADMINISTRATOR
PROFILE

Posts Carousel

Yorum Yap

Email adresiniz yayınlanmayacaktır.

Latest Posts

Top Authors

Most Commented

Featured Videos

Etiketler

abbas marufi abdullah çakır abdulmelekiyan acabay adıgüzel afili ceket ah kusan zaman ahmedidai ahmet doğru ahmet menteş ahmet sarı ak akdeniz akif akifdut akşam sayıklaması albertcamus Ali Lidar Ali Necip Erdoğan alperbilgili anadan üryan bir yalnızlık anka kuşuna zümrüt Anlamayan BeniAdeme Gazel Anıl Cihan ardında yiten ben değilim Armağan Can arzu Arzu Alkan Ateş Arzu Tanrıverdi arzuözdemir aslan aslanoğlu Aslı Hilal Menteş ata atakaya aydın aydınakdeniz aygüner ayhan ayhan akdeniz ayten güler aytmatov ayça erdura ayçaerdura ayşenur kaya aydoğan ayşe şafak kanca aziz nayır açıkgöz aşk diye diye aşk hak aşk incinirse aşkmektubu aşk örtüyor gövdeni babek zamani bahaeddinözkişi bahar ayaklanmaları baltadergisi balçık baris barış barışerdoğan Barış Erdoğan barışmanço batı rüzgarları bayrıl bazı evlerin kış hali başağın diyalektiği başkalarını da düşün begüm şahbudak bekleyiş beni bir baharın göğsünde uyut ben olsaydım benzeşmek berna bernakarakaya beyazgemi beyzaege beyza yazıcıoğlu bijennecdi bir fincan kahvenin kahvenin çayın bardağın Birgül birgültemur birgülyangınaslanoğlu Birgül Yangın Aslanoğlu bir varlık masalı bir zamanlar bir çift yumru biter buralarda güneşin matemi bitişin mevsimleri Bit Pazarında Tarih Dersine Cevaben boyalı duvar Buket Uçar bulutun gözyaşı burak çelik burhan burhanaslan burhantuncay Burçin Laçin Altay buz çiçekleri büşra büşraünal camus canan çelik celladıma ceviri CeyCeyBey clemence damla nur akkirpi dağlardaki ter dedi-dedim defter deneme deniz Deniz Kara Kavalcı denizkarakavalcı dert dikimevi dervişzaim deryagündoğdu devrim horlu divan Dostoyevski doğa doğanay dulda dursunalisazkaya duvar Duyuru Duyurular Dönüşüm düğme ilikliği eda tosun Edebiyat Daima elem erk elif burcu özkan elifyavaş elimden tutabilse sesin ellerimde on dokuz yara elçin sevgi suçin emel Emel Bulut emel canpolat emelkoşar emel koşar emine gündüz menteş enver ercan enver sadri begit Enver Sadri Begit | İvo Bu Şairlik Telaşı Mı? eraysarıçam eray sarıçam ercan ercankesal ercanköksal ercan sağlam erdevir erdoğan Erguvan erguvan rengi yalanlar ergülen erhan erhankaraoğlan Erhan Çamurcu erkut tokman erkuttokman erman şahin ersin ersinkartal ersin kartal ersin taşdemir ertuğrul çoban erva erva zülal ünsal esingülez eskiliman esrakaraca esra karaca Ethem Baran evde kalmış zencefil eylül eşyalar fahriayhan faikmuharrem farsca fateme mahmudi Fatmasümer ferfiçkin kayboldu feritsürmeli fermuar ferruhzâd feyz kariha fuat fuatoskay fulya eyilik fuzuli füruğ füruğferruhzâd galip Galip ÇAğ galipçağ gamzekoç gece fısıltısı gecenintılsımı gece rahminde cenin gerus gerus abdulmelekiyan gezi yazısı gittin bana giz Gökhan Yılmaz gölgemdeki ağrılar gönül gönülyonar gösteri toplumu gözlerin afrika Gülden Çevik gülle güllüce gülsoy gülözen gülşah gülşahak gülşen gün bozumu Güngör gürhangürses güven güven adıgüzel güvenadıgüzel güven fatsa güvenini kırdım bir kere güzel yazı defteri güğüm Haber Haberler Hakan Sarıpolat Hakan Temiz Hakan Uslu hale alkay halil cengiz halil ibrahim emecen hande handeiçeliadabay hasan ali toptaş hasan temiz hasrettir azerbaycan hasta hatice hatice kübra öktem Hatice Tarkan Doğanay haticetarkandoğanay haticeyıldırım Hatice Yıldırım hayalet orkide haydar haydar ergülen heba herşeyibitirmeyidüşünüyorum hilal fırat hiç ihtimal Hûşeng İbtihac hüseyin hüseyin aygüner hüseyin sönmezler hırsız Iainreid ihtiyar banklar ihtiyardünya ilhan kemal ilyas alevi inceleme insan insannedir? intihar ilanları ismail ismailkılınç iz içeli jose saramago Kafka kalabalıkyalnızlıklar kalender kara kalkan kamyon kara karabürk karakaya karakoyun karanlığa tapanlar karaoğlan kartal karınca incitmez altur balyanın tuhaf intikam planı kavalcı kavşakta çevirme var kaya Kazuo Ishiguro kederbuselik kehribar kelebek ve kukla Kemal Özer Şiir Ödülü kimsesizliğe kiralık ışık hikayesi Kitap Kitaplık kitaplıktan Kitaplık Önü Klaros Yayınları kleopatra knut odegard kol düğmeleri korona koyu sersemlik kozan koşar kravat kronik satırlar kum kumdan keder kusey tangüler köpek kalbi köpeğin olayım hayat kürşat kürşatyozcu Küçürek Öykü kılınç kırmızı şiir kırıkyazıistasyonu kırık yazı istasyonu kısakürek kız kulesi boğaz ve aşk kızıltoprak kızılırmak Lale lale şeyda gülsoy laleşeydagülsoy latice bir mektup yaz bu gece leyla lord alfrad tennyson Louise Glück madak mahmud derviş mahrumiyet makyaj marazlı tren marktwain masal masiva mavi dünyanın insanları mayo mayıs mağara mehmet mehmet açıkgöz mehmetberkyaltırık mehmetyıldız mehmet yıldız mehmet çağan azizoğlu mehtapnas mektup melek melekler intihar etti melektemur merhametsizmerhamet merveyıldız meryem akyıldız metinsavaş meviza mevlüt şener mevsim etkisinden arındırılmış insan manzaraları Mihail Bulgakov muhamedburaktunay muhameterdevir muhammed münzevi muhammet muhammeterdevir Muhammet Erdevir muhsin hafız çakıroğlu murat muratalan murat erdi salık muratgöğekin Murathan Mungan murat serdar çakıroğlu Murat Soyak mustafa ersin taşdemir mustafaeverdi Mustafa Soyuer mustafa torun müjgan münevversaral Naile Dire n apartmanı nar Nasrin Zabeti Miandoab Ncip Fazıl necatibey nehirlerim uzağa nesrin Nesrin Çoruh nesrinçoruh nilgün marmara nisa nisaeser Nisa Eser nisaleyla nota notaya nuritarkan okan alay okanlay olanlar olga tokarczuk orhantepebaş oskay osman osmanyücel ozanöztepe Oğuz Ertürk pekmez PerverNakçi Peyami Safa prelüt qadiri radikal şıkların sayımı rahmikızıltoprak rana Recep Kayalı Reşit reşitgüngörkalkan Romen Edebiyatı röportaj rüzgarın yolculuğu rıdvan yıldız sabah yağmuru sacettin ince saklambaç salıncak sama sama qadiri saniye saniyekısakürek Saniye Kısakürek sarmaşık sağlam seheraçıkgöz seher yerlikaya selcan ece selinöyküata semanur semanurulu semra orhan şirip seni seviyorum Serap Yalçın Pamuk serbülent kaya serdar servan erdinç ses seval seval karakoyun sevda sevdamın şehri sevdasezergülle Sevda Sezer Gülle Sevinç Çokum Seydali Önal seyit mehdi musevi sezer sibel sibelmayo siir sinema Sipariş sokakta sorgu sorgu (I) sorgu (II) Suat Derviş suna suna kızılırmak sungurlar suzan yörük sylvia sönmezler söylemek mümkün söylence söyleşi söyleşi ve soruşturmalar süheyla poyraz sızı Tahsin Yücel Tamer Sağcan taner sezgin Tanpınar tanık tarkan tatlı bir telaş tekerleme temur thomas hardy tilki öpüşmesi topraktan öte tubagevrek tuncer turgay tuğba Tuğba Keskin tuğbaönce tuğçe tuğçekozan türk zerrintürk ulu umut bazen uğrar evimize uykular gazeli uzunca şiir uğur Uğur Karabürk uğurkarabürk vahap eren vakitlerden körpencere veda vuslat w.bahadır w.bahadırbayrıl Where Is/Where Are Denklemi yabancı yakamoz yalnızlar rıhtımı Yalnızız yangın yaren eryıldız yasin yasinkum Yayın İlkelerimiz yaz ve gül yiğit ergün yok yolcu yonar YouTube yozcu yunan suları yunus Yunus Çinçin yunusçinçin Yusuf Araf yusuf aydın yuva yörük yücel yürekincisi yıldırım yıldız zamanla/ma zambak ve köpük zeliha aypek zemir zerrin zeynep zeynepkasap zeyneppınarbaşı zeyneprana zeynep yeşilbaş yardımcı zeynep yolcu zeynepyolcu zifiri karanlık zübeyde zübeydegüllüce zülal Çile Çok Yapraklı İlişkiler Öykü çakıroğlu çağ çeviri çeviri şiir çevrobil çinçin çirkin filler çoklu yüz döngüsü çoruh ölüm sebebi ölüm ve kuşlar önce öykü özdemir özkan özkan kaya özlemek dündendir ünal ünsal ürperti İbrahim Halil Çelik İmtihan İnceleme İsmail Kılınç İthaki ıd est ıp labirenti ıslık kesiği ışık ışıklı pencere ışıksungurlar ışıl ışılmadakkaya Şener Öktem şarkı şehrazat şener beyter şenol alçınkaya şeyda şiir şiire dönüşen anne şiirülke şir şirin söz