İsmail Kılınç | Ahmet Şükrü Esen’in “Anadolu Âşıkları-1 / Karacaoğlan” Kitabına Dair

İsmail Kılınç | Ahmet Şükrü Esen’in “Anadolu Âşıkları-1 / Karacaoğlan” Kitabına Dair

İsmail Kılınç “Ahmet Şükrü Esen’in ‘Anadolu Âşıkları-1 / Karacaoğlan’ Kitabına Dair” yazısıyla Edebiyat Daima’da.

İsmail Kılınç | Ahmet Şükrü Esen’in “Anadolu Âşıkları-1 / Karacaoğlan” Kitabına Dair

Hasta düştüm hey ağalar
Hâlim bilmez sağlar şimdi
Düşman gibi dost karşımda
Zülüflerin bağlar şimdi

Etmedim ahd u amanı
Geçti mihnetin zamanı
Yitirdim kaşı kemanı
Gözüm yaşı çağlar şimdi

Del(i)’oldum kalman sözüme
Dost hançer urdu özüme
O yâr bakmıyor yüzüme
Yas çekecek çağlar şimdi

Balaban uçurdum gölden
Tor şahin kaçırdım koldan
Hazır fırsat gitti elden
Mecnun oldum beğler şimdi

Firkat odu yaktı cânım
Feryadla geçer zamanım
Yaralandım akar kanım
Karac’oğlan ağlar şimdi

Türk edebiyatı tarihinde bazı isimler vardır. Bu isimler üzerine bir şeyler yazmak, onlara duyduğumuz hayranlığı dile getirmek veya haddimiz olmadan onları eleştirmek pek kolay değildir. Bu işleri kolay yapanlar “kolayına kaçma” sanatının erbabıdır. Her hâlükârda Türk edebiyatı nice büyük ismin geleceğe ürün bırakma çabasıyla doludur. Bu çabalar bazen suya yazı yazmaya benzemiş bazen de asırlardır dik duran Göktürk Âbideleri gibi zamana meydan okumuştur. Bilge Kağan’ı, Vezir Tonyukuk’u unutamayız. Bugün bile geçerli olan nasihatleri yolumuzu aydınlatıyor. Kaşgarlı Mahmud’un ilmî hassasiyetini, Edip Ahmet’in, Yusuf Has Hacip’in “ahlâk” önderliğini ve Ahmet Yesevî’nin “İslâm” elçiliğinden vazgeçemeyiz. Yunus ve Hz. Mevlana ile nasıl gönüllere ferman gönderdiysek o gönüllere bu disiplini aynı oranda Fuzûli, Bâki ve Şeyh Galip ile sağladık. Böyle bir “gönül iklimi”nde yaşamak, her millete nasip olmaz, bunun bilincindeyiz. Bu coğrafya, sevmenin, sevilmenin, gülmenin, hüzünlenmenin, gamın, kederin iskân edildiği en kadim coğrafyadır. İşte tüm bu duygular bir ülkenin aslî sahiplerinde yani halkta tecelli eder. Halkta tecelli eden duyguların bir de kendine has dile gelişi vardır. Şiir, dile gelişin en estetik sonucudur. Halkın duygu ve düşüncelerini sanatla ifade etmesi, halk edebiyatının ana iskeletini oluşturur. Halk şiiri de bu iskeletin en vazgeçilmez parçasıdır.

Halk şiirinde ismi yüzyıllardır unutulmayan, güncelliğini koruyan birçok türkünün güfte sahibi Karacaoğlan üzerine birçok çalışma yapılmıştır. Bir bibliyografya versek şüphesiz sayfalar yetmez. Bizim yazımıza konu olan çalışma, 2016 yılında Türkiye İş Bankası Yayınları’ndan çıkan Anadolu Âşıkları-I/ Karacaoğlan kitabıdır (Anadolu Âşıkları serisi yeni yayınlarla devam edecektir.) Kitap, Merhum Ahmet Şükrü Esen’in derlemeleri üzerine yapılan çalışmayla ortaya çıkmıştır. 1893-1944 yılları arasında yaşayan ve ülkemizde farklı görevlerde yer alan Ahmet Şükrü Esen, ömrünün otuz yılını derleme çalışmalarına vermiştir. Hatta derlemelerine dair ilk çalışmaları P. Naili Boratav, Remy Dor ve A. Fuat Özdemir yayına hazırlamıştır. Bu eserler Anadolu Ağıtları, Anadolu Türküleri ve Anadolu Destanları adıyla Türkiye İş Bankası’ndan çıkmıştır. Bu eserlere A. Şükrü Esen’in oğlu Ali Esen Minkari’nin de katkısı olmuştur. Esen’in derlemeleriyle ilgili diğer çalışmayı ise M. Sabri Koz, Ahmet Şükrü Esen’e Armağan adıyla 2009 yılında yayınlamıştır. Eserde, Ahmet Şükrü Esen’in derleme faaliyetleriyle ilgili M. Sabri Koz’dan şu alıntı yapılır: “Ya kendisi yazarak ya da başkalarına yazdırarak bir araya getirilip ciltletilmiş küçük defterler onun derlemelerinin toplandığı kaynaklardır. Ayrıca tek cinsa kâğıttan ciltletme yoluyla oluşturulmuş kalınca defterlere kendi eliyle yazdıklarını da unutmamak gerekir. Defterde görev yaptığı yerlerdeki cezaevlerindeki mahkûmların yazdığı ya da yazdırdığı metinler de büyük bir yer tutmaktadır.” (s.49-50). Yani Esen, bu görevi kendine ülkü edinmiş bir halk edebiyatı hayranıdır. Bu hayranlığının sonucu, basit bir derleme çalışmasının ötesindedir.

Anadolu Âşıkları-I/ Karacaoğlan kitabı, Karacaoğlan hakkında ayrıntılı bilgiler içermektedir. Farklı yüzyıllarda farklı coğrafyalarda (Türkmenistan, Azerbaycan, Türkiye) aynı isimde birçok şair olduğu belirtilmektedir. Kitabı yayına hazırlayan Prof. Dr. İsmail Görkem bu çeşitlenmeyi şöyle açıklar: “Halen Karacaoğlan adı, bu ada bağlın olarak anlatılan hikâyeler ve söylenen türküler, Hazar’ın doğusunda Orta Asya Türkmenistan sahası, Azerî sahası ve Osmanlı coğrafyasında (yükselme devri) yaşamaktadır. Bu insanların ataları yüzyıllarca evvel bir arada yaşadıkları dönemde, muhtemelen onların repertuarlarında ‘Karaoğlan’ veya ‘Karacaoğlan’ isimli bir ozana ait türküler söylenmekte idi. Zaman içerisinde bu insanlar ve onların çocukları, bugünkü geniş Türkmen coğrafyasına yayıldılar; toplumsal şuur altlarında bir âşık tipi olarak Karacaoğlan’ı ve onun türkülerini yaşattılar. Geldikleri yeni yurtlarında Karacaoğlan benzeri yeni sanatkârlar, muhtemelen aynı mahlası da kullanarak aynı ve benzer (farklı) ‘ayak’lı türküler seslendirdiler. Zaman içerisinde bu gelişme folklordaki bu uygulamanın, ‘yeniden inşa’ ve ‘yeniden üretim’ işlemleri olarak görülmesi mümkündür.” (s.22-23).

A. Şükrü Esen, P. Naili Boratav, Ali Esen Minkari, M. Sabri Koz gibi isimlerin azim dolu çabalarının bir ürünü olan derleme-yayına hazırlama faaliyetleri, Anadolu Âşıkları serisiyle yeniden hayat bulmaktadır. Bu yayının arkasında halk kültürüne dair birçok araştırması bulunan M. Sabri Koz ve bilimsel disiplini ile rahlesinden geçen öğrencilere örnek olan Prof. Dr. İsmail Görkem bulunmaktadır. Eserde gün yüzüne çıkmamış şiirlerin de bulunduğunu belirtmek gerekir.

Türk halk şiirinde bir geleneğin temsilcisi olan Karacaoğlan, her dönemde bilim adamlarınca araştırılan, sanat meraklılarınca da ilham alınan bir isim olmuştur. Karacaoğlan’a, Karacaoğlan geleneğiyle kalıcılığı yakalayan şairlere, bunları derleyen Ahmet Şükrü Esen’e, bilimsel çalışmalar yapan P. Naili Boratav ve ekibine rahmet olsun. Anadolu Âşıkları serisinin hayat bulmasını sağlayan dizi editörü M.Sabri Koz ve Prof. Dr. İsmail Görkem’e de şükranlarımızı sunalım. Karacaoğlan ile başladık, onunla bitirelim:

Şu yalan dünyada çaldım çağırdım
Çağırdım da dünya âlem duyurdum
İpim eğirdim de yumağım dürdüm
Issız viranede baykuşa döndüm

Bilgi: Bu yazı hazırlanırken alınması farz-ı ayn olan bir diğer eser Anadolu Âşıkları-II/Dadaloğlu yayınlanmıştır.

Edebiyat Daima
ADMINISTRATOR
PROFILE

Posts Carousel

Yorum Yap

Email adresiniz yayınlanmayacaktır.

Latest Posts

Top Authors

Most Commented

Featured Videos

Etiketler

abbas marufi abdullah çakır abdulmelekiyan acabay adıgüzel afili ceket ah kusan zaman ahmedidai ahmet doğru ahmet menteş ahmet sarı ak akdeniz akif akifdut akşam sayıklaması albertcamus Ali Lidar Ali Necip Erdoğan alperbilgili anadan üryan bir yalnızlık anka kuşuna zümrüt Anlamayan BeniAdeme Gazel Anıl Cihan ardında yiten ben değilim Armağan Can arzu Arzu Alkan Ateş Arzu Tanrıverdi arzuözdemir aslan aslanoğlu Aslı Hilal Menteş ata atakaya aydın aydınakdeniz aygüner ayhan ayhan akdeniz ayten güler aytmatov ayça erdura ayçaerdura ayşenur kaya aydoğan ayşe şafak kanca aziz nayır açıkgöz aşk diye diye aşk hak aşk incinirse aşkmektubu aşk örtüyor gövdeni babek zamani bahaeddinözkişi bahar ayaklanmaları baltadergisi balçık baris barış barışerdoğan Barış Erdoğan barışmanço batı rüzgarları bayrıl bazı evlerin kış hali başağın diyalektiği başkalarını da düşün begüm şahbudak bekleyiş beni bir baharın göğsünde uyut ben olsaydım benzeşmek berna bernakarakaya beyazgemi beyzaege beyza yazıcıoğlu bijennecdi bir fincan kahvenin kahvenin çayın bardağın Birgül birgültemur birgülyangınaslanoğlu Birgül Yangın Aslanoğlu bir varlık masalı bir zamanlar bir çift yumru biter buralarda güneşin matemi bitişin mevsimleri Bit Pazarında Tarih Dersine Cevaben boyalı duvar Buket Uçar bulutun gözyaşı burak çelik burhan burhanaslan burhantuncay Burçin Laçin Altay buz çiçekleri büşra büşraünal camus canan çelik celladıma ceviri CeyCeyBey clemence damla nur akkirpi dağlardaki ter dedi-dedim defter deneme deniz Deniz Kara Kavalcı denizkarakavalcı dert dikimevi dervişzaim deryagündoğdu devrim horlu divan Dostoyevski doğa doğanay dulda dursunalisazkaya duvar Duyuru Duyurular Dönüşüm düğme ilikliği eda tosun Edebiyat Daima elem erk elif burcu özkan elifyavaş elimden tutabilse sesin ellerimde on dokuz yara elçin sevgi suçin emel Emel Bulut emel canpolat emelkoşar emel koşar emine gündüz menteş enver ercan enver sadri begit Enver Sadri Begit | İvo Bu Şairlik Telaşı Mı? eraysarıçam eray sarıçam ercan ercankesal ercanköksal ercan sağlam erdevir erdoğan Erguvan erguvan rengi yalanlar ergülen erhan erhankaraoğlan Erhan Çamurcu erkut tokman erkuttokman erman şahin ersin ersinkartal ersin kartal ersin taşdemir ertuğrul çoban erva erva zülal ünsal esingülez eskiliman esrakaraca esra karaca Ethem Baran evde kalmış zencefil eylül eşyalar fahriayhan faikmuharrem farsca fateme mahmudi Fatmasümer ferfiçkin kayboldu feritsürmeli fermuar ferruhzâd feyz kariha fuat fuatoskay fulya eyilik fuzuli füruğ füruğferruhzâd galip Galip ÇAğ galipçağ gamzekoç gece fısıltısı gecenintılsımı gece rahminde cenin gerus gerus abdulmelekiyan gezi yazısı gittin bana giz Gökhan Yılmaz gölgemdeki ağrılar gönül gönülyonar gösteri toplumu gözlerin afrika Gülden Çevik gülle güllüce gülsoy gülözen gülşah gülşahak gülşen gün bozumu Güngör gürhangürses güven güven adıgüzel güvenadıgüzel güven fatsa güvenini kırdım bir kere güzel yazı defteri güğüm Haber Haberler Hakan Sarıpolat Hakan Temiz Hakan Uslu hale alkay halil cengiz halil ibrahim emecen hande handeiçeliadabay hasan ali toptaş hasan temiz hasrettir azerbaycan hasta hatice hatice kübra öktem Hatice Tarkan Doğanay haticetarkandoğanay haticeyıldırım Hatice Yıldırım hayalet orkide haydar haydar ergülen heba herşeyibitirmeyidüşünüyorum hilal fırat hiç ihtimal Hûşeng İbtihac hüseyin hüseyin aygüner hüseyin sönmezler hırsız Iainreid ihtiyar banklar ihtiyardünya ilhan kemal ilyas alevi inceleme insan insannedir? intihar ilanları ismail ismailkılınç iz içeli jose saramago Kafka kalabalıkyalnızlıklar kalender kara kalkan kamyon kara karabürk karakaya karakoyun karanlığa tapanlar karaoğlan kartal karınca incitmez altur balyanın tuhaf intikam planı kavalcı kavşakta çevirme var kaya Kazuo Ishiguro kederbuselik kehribar kelebek ve kukla Kemal Özer Şiir Ödülü kimsesizliğe kiralık ışık hikayesi Kitap Kitaplık kitaplıktan Kitaplık Önü Klaros Yayınları kleopatra knut odegard kol düğmeleri korona koyu sersemlik kozan koşar kravat kronik satırlar kum kumdan keder kusey tangüler köpek kalbi köpeğin olayım hayat kürşat kürşatyozcu Küçürek Öykü kılınç kırmızı şiir kırıkyazıistasyonu kırık yazı istasyonu kısakürek kız kulesi boğaz ve aşk kızıltoprak kızılırmak Lale lale şeyda gülsoy laleşeydagülsoy latice bir mektup yaz bu gece leyla lord alfrad tennyson Louise Glück madak mahmud derviş mahrumiyet makyaj marazlı tren marktwain masal masiva mavi dünyanın insanları mayo mayıs mağara mehmet mehmet açıkgöz mehmetberkyaltırık mehmetyıldız mehmet yıldız mehmet çağan azizoğlu mehtapnas mektup melek melekler intihar etti melektemur merhametsizmerhamet merveyıldız meryem akyıldız metinsavaş meviza mevlüt şener mevsim etkisinden arındırılmış insan manzaraları Mihail Bulgakov muhamedburaktunay muhameterdevir muhammed münzevi muhammet muhammeterdevir Muhammet Erdevir muhsin hafız çakıroğlu murat muratalan murat erdi salık muratgöğekin Murathan Mungan murat serdar çakıroğlu Murat Soyak mustafa ersin taşdemir mustafaeverdi Mustafa Soyuer mustafa torun müjgan münevversaral Naile Dire n apartmanı nar Nasrin Zabeti Miandoab Ncip Fazıl necatibey nehirlerim uzağa nesrin Nesrin Çoruh nesrinçoruh nilgün marmara nisa nisaeser Nisa Eser nisaleyla nota notaya nuritarkan okan alay okanlay olanlar olga tokarczuk orhantepebaş oskay osman osmanyücel ozanöztepe Oğuz Ertürk pekmez PerverNakçi Peyami Safa prelüt qadiri radikal şıkların sayımı rahmikızıltoprak rana Recep Kayalı Reşit reşitgüngörkalkan Romen Edebiyatı röportaj rüzgarın yolculuğu rıdvan yıldız sabah yağmuru sacettin ince saklambaç salıncak sama sama qadiri saniye saniyekısakürek Saniye Kısakürek sarmaşık sağlam seheraçıkgöz seher yerlikaya selcan ece selinöyküata semanur semanurulu semra orhan şirip seni seviyorum Serap Yalçın Pamuk serbülent kaya serdar servan erdinç ses seval seval karakoyun sevda sevdamın şehri sevdasezergülle Sevda Sezer Gülle Sevinç Çokum Seydali Önal seyit mehdi musevi sezer sibel sibelmayo siir sinema Sipariş sokakta sorgu sorgu (I) sorgu (II) Suat Derviş suna suna kızılırmak sungurlar suzan yörük sylvia sönmezler söylemek mümkün söylence söyleşi söyleşi ve soruşturmalar süheyla poyraz sızı Tahsin Yücel Tamer Sağcan taner sezgin Tanpınar tanık tarkan tatlı bir telaş tekerleme temur thomas hardy tilki öpüşmesi topraktan öte tubagevrek tuncer turgay tuğba Tuğba Keskin tuğbaönce tuğçe tuğçekozan türk zerrintürk ulu umut bazen uğrar evimize uykular gazeli uzunca şiir uğur Uğur Karabürk uğurkarabürk vahap eren vakitlerden körpencere veda vuslat w.bahadır w.bahadırbayrıl Where Is/Where Are Denklemi yabancı yakamoz yalnızlar rıhtımı Yalnızız yangın yaren eryıldız yasin yasinkum Yayın İlkelerimiz yaz ve gül yiğit ergün yok yolcu yonar YouTube yozcu yunan suları yunus Yunus Çinçin yunusçinçin Yusuf Araf yusuf aydın yuva yörük yücel yürekincisi yıldırım yıldız zamanla/ma zambak ve köpük zeliha aypek zemir zerrin zeynep zeynepkasap zeyneppınarbaşı zeyneprana zeynep yeşilbaş yardımcı zeynep yolcu zeynepyolcu zifiri karanlık zübeyde zübeydegüllüce zülal Çile Çok Yapraklı İlişkiler Öykü çakıroğlu çağ çeviri çeviri şiir çevrobil çinçin çirkin filler çoklu yüz döngüsü çoruh ölüm sebebi ölüm ve kuşlar önce öykü özdemir özkan özkan kaya özlemek dündendir ünal ünsal ürperti İbrahim Halil Çelik İmtihan İnceleme İsmail Kılınç İthaki ıd est ıp labirenti ıslık kesiği ışık ışıklı pencere ışıksungurlar ışıl ışılmadakkaya Şener Öktem şarkı şehrazat şener beyter şenol alçınkaya şeyda şiir şiire dönüşen anne şiirülke şir şirin söz