Galip Çağ | Hasta Bir Ümit İle Sağlam Bir Yeis Arasında

Galip Çağ | Hasta Bir Ümit İle Sağlam Bir Yeis Arasında

Galip Çağ “Hasta Bir Ümit ile Sağlam Bir Yeis Arasında” adlı denemesiyle Edebiyat Daima’da.

Galip Çağ | Hasta Bir Ümit İle Sağlam Bir Yeis Arasında

Peyami Safa, Mahşer’inde, “Hasta bir ümit, sağlam bir yeisten daha fenadır.” der ve her türlü umudun iyimserliğine sığınanlara tersten bir bakış sunar. Zira diyalektik bir anlayışla bile her türlü umutsuzluk ve pes edişi kendimize yakıştıramazken, durduk yere bu cümle ile sarsılmak pek bize göre değil. O zaman anlamaya çalışmak gerek bu cümlenin karşılığını.

Bazı kitaplar size zihninizin o güne dek asla karşılık sunamayacağı bir “durum” ya da “hal” tanımlar. Okursunuz ve o an ilerlemek için düşünmeniz gerekir en az bir kaç saniye. Mesela Ahmet Hamdi, Huzur’unda Macide’yi tanımlarken şöyle der; “Biraz fazla üzüntü, yorgunluk, onu yeniden bir gölge haline getirebilirdi.” Ya da birkaç sayfa sonra İhsan’dan bahsederken “Kendisinin gölgesiydi” der. Hadi buyurun! Macide’nin olası gelebileceği hale mi gelmişti İhsan şimdi? Ya da dürüst olayım, ben hayal edemedim; Macide’nin olası hali olan gölge ve İhsan’ın kendisinin gölgesi haline gelmesinin fiziki görünümü nasıldı? Neden aklıma birden Chamisso’nun kaleminde çıkan ve beni hep ürküten Peter Schlemihl’in Olağanüstü Öyküsü geldi? Yoksa Ahmet Hamdi de gölge haline gelmeyi şeytana esir düşmeye mi denk tutar? Biraz fazla üzüntü ve yorgunluğun Macide’yi içine atacağı olası umutsuzluk onu esir alan şeytana mı işaretti? Ya İhsan’ın hali?

Başa dönüyorum.

Hasta bir ümit nedir?

İnsanlar bazen görünen şartlar itibari ile gerçekleşmesi asla mümkün durmayan bazı gerçeklikleri mistik bir kaynağa dayanarak (Allah, yaratıcı, cosmos, denge hatta belki Murphy Kanunları…) bu nedenselliğin dışında bir mümkünlük çizgisine bağlarlar. Aslına bakılırsa bu çok da karşılaşılmayan bir durum değildir. Hatta kendi içinde ve inanç sistemlerinin ortaya koyduğu imkânlar dairesinde tutarlıdır da. Ancak sorun bu ümidi besleyen ikinci bir kaynağın ortaya koyduğu sahte âlemdir. Örneğin bir gönül ilişkisinde sizi ilk durumdaki gibi bir mistik umuda ve desteğe bağlayan his, aslında muhatabınız olan kişinin bilinçli şekilde yaşattığı ya da yarattığı bir sahtelikse bu durum, o ümidi ve inancı arızalı bir beklentiye dönüştürür. Yani normalde dayandığınız doğru kaynağın size sunduğu ümit, daha sonra yeis yani umutsuzluk haline gelerek bir son nokta ile yeni bir başlangıç ya da çözüm yolunu açacakken, ikincil kişi ya da unsurun bilinçli ve bencilce size sunduğu sahte gerçeklik bu başlangıç hissini size vermez. İşte bu sağlam yeisten kasıt, ortaya konan diyalektik bir olumlamadır.

İnsanın bir başlangıç için hep bir sona ihtiyacı vardır. Bir bitişin manası her zaman son değildir. Bitmeden başlayamaz kişioğlu yeni’ye. Bu yüzden de ümidin fişini çekmek ârafta kalanı diğer tarafa geçirir. İşte bu –yeni- başlangıcın ilk evresidir. İnsanoğlunun en gaddar ve acımasız halini aldığı bu sıralar birbirimize yaptığımız en büyük kötülük bence tam da bu durumdur. İzin vermez beslediği hastalıklı ümitle, sağlıklı yeisin yeniye ilk adım olmasına. Bencildir zira. Kendine dair kaybetmek istemedikleri vardır. En başta da kontrol. Çünkü kabul etmek gerektir ki yeis kendi içinde bir özgürlük de sunar. Minnet duygusu başta olmak üzere insanı insana esir eden birçok kelepçe, yeisle yok olur gider. O noktada artık beklemez insan, zira yeni bir hamle için fırsatı vardır. Ve tuhaf şekilde cesurdur.

Hastalıklı ümit bunu destekleyen, yaşatan ve kullanan için bir statüko koruyucusudur. Var olan düzenin muhafazası için bir araçtır. Tek taraflı bir pragmatist tercihtir. Muhatabını düşürdüğü durumu önemsemez. Zihni özgürlüğü manipüle etmesi bir yana sağlıklı düşünme ve gelecek tasavvuruna verdiği zarar mühim değildir. Çünkü beslediği ümidin ona bakan kısmı muhatap üzerinde kurduğu etki, kontrol ve dahi bağlılık hissinden öte değildir. Yeisten uzak tutmalıdır ki kişiyi, bu bağ kopmasın ve yönetilebilirliği devam etsin. Mikrodan makroya, uluslararası ilişkilerden bireysel ilişkilere kadar hastalıklı ümidin gayesi budur. Göstergelerinden en belirgini de umut tacirliğidir. Ve umut tacirinin alıp sattığı ümit de yine arızalıdır, hastadır.

Bundan kurtulmanın bir yolu var mıdır bilemem. Çünkü insanı bu hastalıklı halin içine sokan şey de bizatihi ümide duyduğu ihtiyaçtır. Kendini kurtarmanın ilk yolu da galiba içindeki durumu fark edip bir hipnozu bozar gibi manasız da olsa harekete geçmek ve gerekirse bilinçsizce uzaklaşmaktır oradan. Yoksa biraz sonra size iyi gelecek tek şey olan o sağlam yeisten dahi umudunuzu kesmeniz, kaçınılmaz olacaktır.

Demedi demeyin…

Görsel: Bob Richards

Edebiyat Daima
ADMINISTRATOR
PROFILE

Posts Carousel

Yorum Yap

Email adresiniz yayınlanmayacaktır.

Latest Posts

Top Authors

Most Commented

Featured Videos

Etiketler

abbas marufi abdullah çakır abdulmelekiyan acabay adıgüzel afili ceket ah kusan zaman ahmedidai ahmet doğru ahmet menteş ahmet sarı ak akdeniz akif akifdut akşam sayıklaması albertcamus Ali Lidar Ali Necip Erdoğan alperbilgili anadan üryan bir yalnızlık anka kuşuna zümrüt Anlamayan BeniAdeme Gazel Anıl Cihan ardında yiten ben değilim Armağan Can arzu Arzu Alkan Ateş Arzu Tanrıverdi arzuözdemir aslan aslanoğlu Aslı Hilal Menteş ata atakaya aydın aydınakdeniz aygüner ayhan ayhan akdeniz ayten güler aytmatov ayça erdura ayçaerdura ayşenur kaya aydoğan ayşe şafak kanca aziz nayır açıkgöz aşk diye diye aşk hak aşk incinirse aşkmektubu aşk örtüyor gövdeni babek zamani bahaeddinözkişi bahar ayaklanmaları baltadergisi balçık baris barış barışerdoğan Barış Erdoğan barışmanço batı rüzgarları bayrıl bazı evlerin kış hali başağın diyalektiği başkalarını da düşün begüm şahbudak bekleyiş beni bir baharın göğsünde uyut ben olsaydım benzeşmek berna bernakarakaya beyazgemi beyzaege beyza yazıcıoğlu bijennecdi bir fincan kahvenin kahvenin çayın bardağın Birgül birgültemur birgülyangınaslanoğlu Birgül Yangın Aslanoğlu bir varlık masalı bir zamanlar bir çift yumru biter buralarda güneşin matemi bitişin mevsimleri Bit Pazarında Tarih Dersine Cevaben boyalı duvar Buket Uçar bulutun gözyaşı burak çelik burhan burhanaslan burhantuncay Burçin Laçin Altay buz çiçekleri büşra büşraünal camus canan çelik celladıma ceviri CeyCeyBey clemence damla nur akkirpi dağlardaki ter dedi-dedim defter deneme deniz Deniz Kara Kavalcı denizkarakavalcı dert dikimevi dervişzaim deryagündoğdu devrim horlu divan Dostoyevski doğa doğanay dulda dursunalisazkaya duvar Duyuru Duyurular Dönüşüm düğme ilikliği eda tosun Edebiyat Daima elem erk elif burcu özkan elifyavaş elimden tutabilse sesin ellerimde on dokuz yara elçin sevgi suçin emel Emel Bulut emel canpolat emelkoşar emel koşar emine gündüz menteş enver ercan enver sadri begit Enver Sadri Begit | İvo Bu Şairlik Telaşı Mı? eraysarıçam eray sarıçam ercan ercankesal ercanköksal ercan sağlam erdevir erdoğan Erguvan erguvan rengi yalanlar ergülen erhan erhankaraoğlan Erhan Çamurcu erkut tokman erkuttokman erman şahin ersin ersinkartal ersin kartal ersin taşdemir ertuğrul çoban erva erva zülal ünsal esingülez eskiliman esrakaraca esra karaca Ethem Baran evde kalmış zencefil eylül eşyalar fahriayhan faikmuharrem farsca fateme mahmudi Fatmasümer ferfiçkin kayboldu feritsürmeli fermuar ferruhzâd feyz kariha fuat fuatoskay fulya eyilik fuzuli füruğ füruğferruhzâd galip Galip ÇAğ galipçağ gamzekoç gece fısıltısı gecenintılsımı gece rahminde cenin gerus gerus abdulmelekiyan gezi yazısı gittin bana giz Gökhan Yılmaz gölgemdeki ağrılar gönül gönülyonar gösteri toplumu gözlerin afrika Gülden Çevik gülle güllüce gülsoy gülözen gülşah gülşahak gülşen gün bozumu Güngör gürhangürses güven güven adıgüzel güvenadıgüzel güven fatsa güvenini kırdım bir kere güzel yazı defteri güğüm Haber Haberler Hakan Sarıpolat Hakan Temiz Hakan Uslu hale alkay halil cengiz halil ibrahim emecen hande handeiçeliadabay hasan ali toptaş hasan temiz hasrettir azerbaycan hasta hatice hatice kübra öktem Hatice Tarkan Doğanay haticetarkandoğanay haticeyıldırım Hatice Yıldırım hayalet orkide haydar haydar ergülen heba herşeyibitirmeyidüşünüyorum hilal fırat hiç ihtimal Hûşeng İbtihac hüseyin hüseyin aygüner hüseyin sönmezler hırsız Iainreid ihtiyar banklar ihtiyardünya ilhan kemal ilyas alevi inceleme insan insannedir? intihar ilanları ismail ismailkılınç iz içeli jose saramago Kafka kalabalıkyalnızlıklar kalender kara kalkan kamyon kara karabürk karakaya karakoyun karanlığa tapanlar karaoğlan kartal karınca incitmez altur balyanın tuhaf intikam planı kavalcı kavşakta çevirme var kaya Kazuo Ishiguro kederbuselik kehribar kelebek ve kukla Kemal Özer Şiir Ödülü kimsesizliğe kiralık ışık hikayesi Kitap Kitaplık kitaplıktan Kitaplık Önü Klaros Yayınları kleopatra knut odegard kol düğmeleri korona koyu sersemlik kozan koşar kravat kronik satırlar kum kumdan keder kusey tangüler köpek kalbi köpeğin olayım hayat kürşat kürşatyozcu Küçürek Öykü kılınç kırmızı şiir kırıkyazıistasyonu kırık yazı istasyonu kısakürek kız kulesi boğaz ve aşk kızıltoprak kızılırmak Lale lale şeyda gülsoy laleşeydagülsoy latice bir mektup yaz bu gece leyla lord alfrad tennyson Louise Glück madak mahmud derviş mahrumiyet makyaj marazlı tren marktwain masal masiva mavi dünyanın insanları mayo mayıs mağara mehmet mehmet açıkgöz mehmetberkyaltırık mehmetyıldız mehmet yıldız mehmet çağan azizoğlu mehtapnas mektup melek melekler intihar etti melektemur merhametsizmerhamet merveyıldız meryem akyıldız metinsavaş meviza mevlüt şener mevsim etkisinden arındırılmış insan manzaraları Mihail Bulgakov muhamedburaktunay muhameterdevir muhammed münzevi muhammet muhammeterdevir Muhammet Erdevir muhsin hafız çakıroğlu murat muratalan murat erdi salık muratgöğekin Murathan Mungan murat serdar çakıroğlu Murat Soyak mustafa ersin taşdemir mustafaeverdi Mustafa Soyuer mustafa torun müjgan münevversaral Naile Dire n apartmanı nar Nasrin Zabeti Miandoab Ncip Fazıl necatibey nehirlerim uzağa nesrin Nesrin Çoruh nesrinçoruh nilgün marmara nisa nisaeser Nisa Eser nisaleyla nota notaya nuritarkan okan alay okanlay olanlar olga tokarczuk orhantepebaş oskay osman osmanyücel ozanöztepe Oğuz Ertürk pekmez PerverNakçi Peyami Safa prelüt qadiri radikal şıkların sayımı rahmikızıltoprak rana Recep Kayalı Reşit reşitgüngörkalkan Romen Edebiyatı röportaj rüzgarın yolculuğu rıdvan yıldız sabah yağmuru sacettin ince saklambaç salıncak sama sama qadiri saniye saniyekısakürek Saniye Kısakürek sarmaşık sağlam seheraçıkgöz seher yerlikaya selcan ece selinöyküata semanur semanurulu semra orhan şirip seni seviyorum Serap Yalçın Pamuk serbülent kaya serdar servan erdinç ses seval seval karakoyun sevda sevdamın şehri sevdasezergülle Sevda Sezer Gülle Sevinç Çokum Seydali Önal seyit mehdi musevi sezer sibel sibelmayo siir sinema Sipariş sokakta sorgu sorgu (I) sorgu (II) Suat Derviş suna suna kızılırmak sungurlar suzan yörük sylvia sönmezler söylemek mümkün söylence söyleşi söyleşi ve soruşturmalar süheyla poyraz sızı Tahsin Yücel Tamer Sağcan taner sezgin Tanpınar tanık tarkan tatlı bir telaş tekerleme temur thomas hardy tilki öpüşmesi topraktan öte tubagevrek tuncer turgay tuğba Tuğba Keskin tuğbaönce tuğçe tuğçekozan türk zerrintürk ulu umut bazen uğrar evimize uykular gazeli uzunca şiir uğur Uğur Karabürk uğurkarabürk vahap eren vakitlerden körpencere veda vuslat w.bahadır w.bahadırbayrıl Where Is/Where Are Denklemi yabancı yakamoz yalnızlar rıhtımı Yalnızız yangın yaren eryıldız yasin yasinkum Yayın İlkelerimiz yaz ve gül yiğit ergün yok yolcu yonar YouTube yozcu yunan suları yunus Yunus Çinçin yunusçinçin Yusuf Araf yusuf aydın yuva yörük yücel yürekincisi yıldırım yıldız zamanla/ma zambak ve köpük zeliha aypek zemir zerrin zeynep zeynepkasap zeyneppınarbaşı zeyneprana zeynep yeşilbaş yardımcı zeynep yolcu zeynepyolcu zifiri karanlık zübeyde zübeydegüllüce zülal Çile Çok Yapraklı İlişkiler Öykü çakıroğlu çağ çeviri çeviri şiir çevrobil çinçin çirkin filler çoklu yüz döngüsü çoruh ölüm sebebi ölüm ve kuşlar önce öykü özdemir özkan özkan kaya özlemek dündendir ünal ünsal ürperti İbrahim Halil Çelik İmtihan İnceleme İsmail Kılınç İthaki ıd est ıp labirenti ıslık kesiği ışık ışıklı pencere ışıksungurlar ışıl ışılmadakkaya Şener Öktem şarkı şehrazat şener beyter şenol alçınkaya şeyda şiir şiire dönüşen anne şiirülke şir şirin söz