İsmail Kılınç | Kültür Aktarımı

İsmail Kılınç | Kültür Aktarımı

İsmail Kılınç “Kültür Aktarımı” adlı incelemesiyle Edebiyat Daima’da.

İsmail Kılınç | Kültür Aktarımı

Kültürün tanımı TDK tarafından şöyle veriliyor: “Tarihsel, toplumsal gelişme süreci içinde yaratılan bütün maddi ve manevi değerler ile bunları yaratmada, sonraki nesillere iletmede kullanılan, insanın doğal ve toplumsal çevresine egemenliğinin ölçüsünü gösteren araçların bütünü, hars, ekin.” (ET: 27.03.2019).

Kültürün ilk ortaya çıkışı diye bir milattan bahsetmek ne kadar doğru olur bilmiyoruz ama insan ne zaman var olduysa o gün kültürel serüveni de başlamış olmalıdır. Kültürlerin kökleşmesi, insana has olması, insanların çoğalması ve milletlere ayrılması, beraberinde kültürlerin de ayrışması anlamına gelir. Kültürün ayrışması fikirlerin ayrışmasıyla paralel ilerler. Bu da milletlerin kimlik oluşumlarını sağlar. Yani kültür, kimliktir. Millî kimliğin oluşumu, tarihî bir seyir içerisinde gerçekleşir. Nesilden nesile aktarım, çeşitlenerek kültürel zenginliğe dönüşür. Zenginlikten kastımız asla “Her kültürel öge faydalıdır.” anlamında değildir. Çeşitlenip ritüel halini alan kültürel unsurlar bazen zararlı da olabilir.

Kültürü fikir doğuruyorsa fikrin de bir tarihi vardır. Türk tefekkürü, Orta Asya’da at koşturduğumuz günlerden bugüne kadar köklü bir medeniyetin doğmasına vesile olmuştur. Orta Asya sözcüğünü özellikle kullanıyorum. Çünkü İslâm öncesi kültürel kimliğimiz, İslam sonrası kimliğimizle doğrudan ilişkilidir. Hilmi Ziya Ülken, fikir tarihimizi en genel çizgilerle üç aşamaya ayırır:

1-Payen Türk Tefekkürü

2-İslamî Türk Tefekkürü

3-Modern Türk Tefekkürü

Ülken’in ilk fikir aşamamıza “Payen” demesinin sebebi, muhtelif tanrılara inanıyor olmamız ve hudutsuz bir mabet anlayışımız olmasıdır. En azından kitaptaki açıklama bu yönde (TTT, s. 16). Türk kozmogonisi ve mitolojisine dayanan “Payen”den sonra gelen İslâmi tefekkürde Türkler, ümmetin lideri olma yolunda uzunca bir çıraklık dönemi yaşar. Bu noktada özellikle Acem ve Arap etkisi kendini hissettirir. Modern Türk tefekkürü ise Batılılaşmanın başladığı Tanzimat öncesine dayanır. İslam kültürüne birçok şey borçlu olan ümmet, Ülken’e göre bir anlamda Batılılaşarak İslam’dan kopuk yaşamaya başlar. Tabii bu, yazarın yorumudur. Yazar, son fikir dairesini amelî yani pratiğe dayalı görür.

Son kültür dairesini determinist gören bir başka düşünür de Nurettin Topçu’dur. Özellikle 19. yüzyıldan itibaren tekniğin insan ruhunu esir alması, Topçu’ya göre yaşayan ceset olmamıza neden olabilir. Çünkü tam anlamıyla başaramadığımız teknik, taklide yönelmemize ve milli kültürden ayrışmamıza yol açabilir. Oysa milli kültür, bir milletin şahsiyetine sahip çıkmasıdır: “Hayatımızı hâkimiyeti altına alan milli kültürümüz, bizim gerçek sahibimizdir. Biz, onun zaruri kıldığı, bizi çevirdiği istikamette hareket etmeğe macburuz. Etmezsek, başka milletlerin kültürünü taklide yeltenirsek, varlığımızda buhranlar başlar.” (KM, s. 29)

Hatta baştan beri kültür kaynağı olarak gördüğümüz fikir, Topçu’ya göre artık gücünü kaybetmiştir. Yazar, “Fikirlerin başlı başına bir kuvvet olabileceklerine inanılan devirde değiliz.” (KM, s. 30) diyerek fikrin eski kuvvet ve kudretinin kalmadığını belirtir. 

Her iki düşünür de esasında mistik olanın arayışı içerisindedir. Modern çağ ile milletin ruhunu kaybettiğini düşünmektedirler ve çareyi “mukaddes” olan değerlere dönüşte bulurlar: Tarih şuuru, millet olma şuuru ve İslâm şuuru…

Kültürü korumanın yolu, millî kalmak ve kültürel değerleri muhafaza etmekten geçmektedir. Yani milliyetçilik ve muhafazakârlık, sadece siyasi birer kavram olarak düşünülmez, mecazlaştırılmaz, gerçek anlamıyla kullanılır ve “değer”leri “diğer”lerinden ayrıştırırsa kültürün de korunması sağlanabilir. Bu aktarım sadece yazılı materyallerle kısıtlanmamalıdır. Bir millet, genetik kodlarını kaybederse millet olmaktan çıkıp kültürel anlamda “ceset”leşebilir. Kültürel kodların neler olduğu ve aktarılma gerekliliği, İskender Öksüz tarafından “Yaşayanlara ve yaşayacaklara dilini, ortak yüksek kültürünü, tarihini, mensubiyet şuurunu, etnosembollerini aktarabilmesi lazım” (MM, ss. 359) diye belirtilir.

Günümüz Türkiye’si, belki de kültür aktarımın çilesini iki asırdır yaşamaktadır. Adına “kuşak çatışması” dediğimiz bu kültürel aktarım başarısızlığı, beraberinde özümüze ilişkin birçok kültürel ögeyi yok etmeye başlamıştır. Gençlik, ya fikirlerden bîhaber ya da fikirlerin fanatiği durumundadır. Öncelikle halletmemiz gereken, nitelikli bir eğitimle kültürü aktaracağımız gençlerin vatanperverlik anlayışını geliştirmektir. Bir çöpü yerden alıp çöpe atmanın, kütüphaneleri mesken tutmanın, halayda başı çekmenin ve elbette cephede süngü takmanın da vatan sevgisiyle ilişkili olduğunu onlara idrak ettirmek şarttır. Onlara muhafaza ettiğimiz kültürü aktarırken onlardan da bilim ve teknik anlamında yararlanırsak medeniyetimizin çıtasını yükseltmeyi başarabiliriz. Bir gençlik inşa ederken “şahsiyet ve mensubiyet” kavramlarını iyi öğretmemiz şarttır. Atsız’ın söylediği üzere “Bize bir gençlik lazımdır, temelinde cehalet, duvarlarında riya, tavanlarında dalkavukluk bulunmasın.”(TÜ, s. 140).

Eski çağlardan bu yana nice medeniyetler inşa etmiş Türk milleti, bu medenileşme silsilesini kadim kültür ve bu kültürün nesillere aktarımıyla sağlamıştır. Nitelikli milletler, kökü sağlam devletler, kültürünü milli bir dava sayıp muhafaza ettiklerinde zamana meydan okuyan bir çınar misali, hem ruhen hem bedenen çökertilemezler. Bir milletin kültürünü oluşturan ögeler, dili, dini, tarihi, sanatı ve coğrafyasıdır. Bu ögelerin hiçbirisi bir diğerinden önemsiz değildir. Coğrafya, İbn-i Haldun’un dediği üzere bizim kaderimizdir. Sanat, bizim ruhumuzdur. Tarih, bizim mirasımızdır. Din, bizim yaşam gâyemizdir. Dil, bizim birliğimizdir. Ve nihayetinde kültür bizim kimliğimizdir. Kimliksizlik, kaostur.

Kaynakça

ATSIZ, H. Nihal (2011), Türk Ülküsü, İstanbul: Ötüken Yayınevi

ÖKSÜZ, İskender (2017), Millet ve Milliyetçilik, Ankara:Panama Yayınevi

TOPÇU, Nurettin (2016), Kültür ve Medeniyet, İstanbul: Dergâh Yayınevi

ÜLKEN, H. Ziya (2011), Türk Tefekkür Tarihi, İstanbul: YKY

Edebiyat Daima
ADMINISTRATOR
PROFILE

Posts Carousel

Yorum Yap

Email adresiniz yayınlanmayacaktır.

Latest Posts

Top Authors

Most Commented

Featured Videos

Etiketler

abbas marufi abdullah çakır abdulmelekiyan acabay adıgüzel afili ceket ah kusan zaman ahmedidai ahmet doğru ahmet menteş ahmet sarı ak akdeniz akif akifdut akşam sayıklaması albertcamus Ali Lidar Ali Necip Erdoğan alperbilgili anadan üryan bir yalnızlık anka kuşuna zümrüt Anlamayan BeniAdeme Gazel Anıl Cihan ardında yiten ben değilim Armağan Can arzu Arzu Alkan Ateş Arzu Tanrıverdi arzuözdemir aslan aslanoğlu Aslı Hilal Menteş ata atakaya aydın aydınakdeniz aygüner ayhan ayhan akdeniz ayten güler aytmatov ayça erdura ayçaerdura ayşenur kaya aydoğan ayşe şafak kanca aziz nayır açıkgöz aşk diye diye aşk hak aşk incinirse aşkmektubu aşk örtüyor gövdeni babek zamani bahaeddinözkişi bahar ayaklanmaları baltadergisi balçık baris barış barışerdoğan Barış Erdoğan barışmanço batı rüzgarları bayrıl bazı evlerin kış hali başağın diyalektiği başkalarını da düşün begüm şahbudak bekleyiş beni bir baharın göğsünde uyut ben olsaydım benzeşmek berna bernakarakaya beyazgemi beyzaege beyza yazıcıoğlu bijennecdi bir fincan kahvenin kahvenin çayın bardağın Birgül birgültemur birgülyangınaslanoğlu Birgül Yangın Aslanoğlu bir varlık masalı bir zamanlar bir çift yumru biter buralarda güneşin matemi bitişin mevsimleri Bit Pazarında Tarih Dersine Cevaben boyalı duvar Buket Uçar bulutun gözyaşı burak çelik burhan burhanaslan burhantuncay Burçin Laçin Altay buz çiçekleri büşra büşraünal camus canan çelik celladıma ceviri CeyCeyBey clemence damla nur akkirpi dağlardaki ter dedi-dedim defter deneme deniz Deniz Kara Kavalcı denizkarakavalcı dert dikimevi dervişzaim deryagündoğdu devrim horlu divan Dostoyevski doğa doğanay dulda dursunalisazkaya duvar Duyuru Duyurular Dönüşüm düğme ilikliği eda tosun Edebiyat Daima elem erk elif burcu özkan elifyavaş elimden tutabilse sesin ellerimde on dokuz yara elçin sevgi suçin emel Emel Bulut emel canpolat emelkoşar emel koşar emine gündüz menteş enver ercan enver sadri begit Enver Sadri Begit | İvo Bu Şairlik Telaşı Mı? eraysarıçam eray sarıçam ercan ercankesal ercanköksal ercan sağlam erdevir erdoğan Erguvan erguvan rengi yalanlar ergülen erhan erhankaraoğlan Erhan Çamurcu erkut tokman erkuttokman erman şahin ersin ersinkartal ersin kartal ersin taşdemir ertuğrul çoban erva erva zülal ünsal esingülez eskiliman esrakaraca esra karaca Ethem Baran evde kalmış zencefil eylül eşyalar fahriayhan faikmuharrem farsca fateme mahmudi Fatmasümer ferfiçkin kayboldu feritsürmeli fermuar ferruhzâd feyz kariha fuat fuatoskay fulya eyilik fuzuli füruğ füruğferruhzâd galip Galip ÇAğ galipçağ gamzekoç gece fısıltısı gecenintılsımı gece rahminde cenin gerus gerus abdulmelekiyan gezi yazısı gittin bana giz Gökhan Yılmaz gölgemdeki ağrılar gönül gönülyonar gösteri toplumu gözlerin afrika Gülden Çevik gülle güllüce gülsoy gülözen gülşah gülşahak gülşen gün bozumu Güngör gürhangürses güven güven adıgüzel güvenadıgüzel güven fatsa güvenini kırdım bir kere güzel yazı defteri güğüm Haber Haberler Hakan Sarıpolat Hakan Temiz Hakan Uslu hale alkay halil cengiz halil ibrahim emecen hande handeiçeliadabay hasan ali toptaş hasan temiz hasrettir azerbaycan hasta hatice hatice kübra öktem Hatice Tarkan Doğanay haticetarkandoğanay haticeyıldırım Hatice Yıldırım hayalet orkide haydar haydar ergülen heba herşeyibitirmeyidüşünüyorum hilal fırat hiç ihtimal Hûşeng İbtihac hüseyin hüseyin aygüner hüseyin sönmezler hırsız Iainreid ihtiyar banklar ihtiyardünya ilhan kemal ilyas alevi inceleme insan insannedir? intihar ilanları ismail ismailkılınç iz içeli jose saramago Kafka kalabalıkyalnızlıklar kalender kara kalkan kamyon kara karabürk karakaya karakoyun karanlığa tapanlar karaoğlan kartal karınca incitmez altur balyanın tuhaf intikam planı kavalcı kavşakta çevirme var kaya Kazuo Ishiguro kederbuselik kehribar kelebek ve kukla Kemal Özer Şiir Ödülü kimsesizliğe kiralık ışık hikayesi Kitap Kitaplık kitaplıktan Kitaplık Önü Klaros Yayınları kleopatra knut odegard kol düğmeleri korona koyu sersemlik kozan koşar kravat kronik satırlar kum kumdan keder kusey tangüler köpek kalbi köpeğin olayım hayat kürşat kürşatyozcu Küçürek Öykü kılınç kırmızı şiir kırıkyazıistasyonu kırık yazı istasyonu kısakürek kız kulesi boğaz ve aşk kızıltoprak kızılırmak Lale lale şeyda gülsoy laleşeydagülsoy latice bir mektup yaz bu gece leyla lord alfrad tennyson Louise Glück madak mahmud derviş mahrumiyet makyaj marazlı tren marktwain masal masiva mavi dünyanın insanları mayo mayıs mağara mehmet mehmet açıkgöz mehmetberkyaltırık mehmetyıldız mehmet yıldız mehmet çağan azizoğlu mehtapnas mektup melek melekler intihar etti melektemur merhametsizmerhamet merveyıldız meryem akyıldız metinsavaş meviza mevlüt şener mevsim etkisinden arındırılmış insan manzaraları Mihail Bulgakov muhamedburaktunay muhameterdevir muhammed münzevi muhammet muhammeterdevir Muhammet Erdevir muhsin hafız çakıroğlu murat muratalan murat erdi salık muratgöğekin Murathan Mungan murat serdar çakıroğlu Murat Soyak mustafa ersin taşdemir mustafaeverdi Mustafa Soyuer mustafa torun müjgan münevversaral Naile Dire n apartmanı nar Nasrin Zabeti Miandoab Ncip Fazıl necatibey nehirlerim uzağa nesrin Nesrin Çoruh nesrinçoruh nilgün marmara nisa nisaeser Nisa Eser nisaleyla nota notaya nuritarkan okan alay okanlay olanlar olga tokarczuk orhantepebaş oskay osman osmanyücel ozanöztepe Oğuz Ertürk pekmez PerverNakçi Peyami Safa prelüt qadiri radikal şıkların sayımı rahmikızıltoprak rana Recep Kayalı Reşit reşitgüngörkalkan Romen Edebiyatı röportaj rüzgarın yolculuğu rıdvan yıldız sabah yağmuru sacettin ince saklambaç salıncak sama sama qadiri saniye saniyekısakürek Saniye Kısakürek sarmaşık sağlam seheraçıkgöz seher yerlikaya selcan ece selinöyküata semanur semanurulu semra orhan şirip seni seviyorum Serap Yalçın Pamuk serbülent kaya serdar servan erdinç ses seval seval karakoyun sevda sevdamın şehri sevdasezergülle Sevda Sezer Gülle Sevinç Çokum Seydali Önal seyit mehdi musevi sezer sibel sibelmayo siir sinema Sipariş sokakta sorgu sorgu (I) sorgu (II) Suat Derviş suna suna kızılırmak sungurlar suzan yörük sylvia sönmezler söylemek mümkün söylence söyleşi söyleşi ve soruşturmalar süheyla poyraz sızı Tahsin Yücel Tamer Sağcan taner sezgin Tanpınar tanık tarkan tatlı bir telaş tekerleme temur thomas hardy tilki öpüşmesi topraktan öte tubagevrek tuncer turgay tuğba Tuğba Keskin tuğbaönce tuğçe tuğçekozan türk zerrintürk ulu umut bazen uğrar evimize uykular gazeli uzunca şiir uğur Uğur Karabürk uğurkarabürk vahap eren vakitlerden körpencere veda vuslat w.bahadır w.bahadırbayrıl Where Is/Where Are Denklemi yabancı yakamoz yalnızlar rıhtımı Yalnızız yangın yaren eryıldız yasin yasinkum Yayın İlkelerimiz yaz ve gül yiğit ergün yok yolcu yonar YouTube yozcu yunan suları yunus Yunus Çinçin yunusçinçin Yusuf Araf yusuf aydın yuva yörük yücel yürekincisi yıldırım yıldız zamanla/ma zambak ve köpük zeliha aypek zemir zerrin zeynep zeynepkasap zeyneppınarbaşı zeyneprana zeynep yeşilbaş yardımcı zeynep yolcu zeynepyolcu zifiri karanlık zübeyde zübeydegüllüce zülal Çile Çok Yapraklı İlişkiler Öykü çakıroğlu çağ çeviri çeviri şiir çevrobil çinçin çirkin filler çoklu yüz döngüsü çoruh ölüm sebebi ölüm ve kuşlar önce öykü özdemir özkan özkan kaya özlemek dündendir ünal ünsal ürperti İbrahim Halil Çelik İmtihan İnceleme İsmail Kılınç İthaki ıd est ıp labirenti ıslık kesiği ışık ışıklı pencere ışıksungurlar ışıl ışılmadakkaya Şener Öktem şarkı şehrazat şener beyter şenol alçınkaya şeyda şiir şiire dönüşen anne şiirülke şir şirin söz