Muhammet Erdevir | Dergicinin Dilemması

Muhammet Erdevir | Dergicinin Dilemması

Muhammet Erdevir “Dergicinin Dilemması” adlı yazısıyla Edebiyat Daima’da.

Muhammet Erdevir | Dergicinin Dilemması

Modern edebiyatın en vazgeçilmez enstrümanlarının başında şüphesiz edebiyat dergileri geliyor. Bu durum Türk edebiyatı açısından da böyle. 1896’da Tevfik Fikret’in Servetifünun’un başına geçmesiyle başlayan dönemi edebiyat tarihimiz içinde ayrı bir yere koyuyor ve bu dönemi derginin ismiyle “Servetifünun Dönemi” olarak adlandırıyoruz. Dergicilik o günden beri edebiyatımızın belkemiğini oluşturdu. Varlık, Papirüs, Çınaraltı, Kültür Haftası, Hisar, Edebiyat, Sombahar, Kitaplık, Şiir Atı ve yüzlercesi… Türk edebiyatının tarihi, dergiler anlatılmazsa hep eksik kalır.

Aşağı yukarı 2010’dan beri Türkiye’de edebiyat dergiciliği değişti/değişiyor. Birçok dergi ekibi bunu ya göremedi ya da görse bile doğru okuyamadı. Bu tarih hem bir kuşak belirlemesini işaret ediyor hem de internet ve sosyal medyanın ülkemizde geniş kitlelerle buluştuğu bir döneme tekabül ediyor. İnternet yaygınlaşıncaya kadar genç ve tanınmayan edebiyatçılar açısından iyi bir çevre edinmek ve adını duyurmak için dergiler bulunmaz nimetti. Hatta o kadar ki bazen dergiciler elle yazılmış mektupları büyük bir özveriyle bilgisayara aktarıyor ve adını sanını kimsenin bilmediği insanlara okurla buluşma imkânı sunuyordu. Oysa 2010’dan beri Türkiye’de yaygın bir internet ve sosyal medya kullanma eğilimi var. Artık herkesin kişisel bir bilgisayarı ve her yerde/her zaman ulaşabileceği bir internet bağlantısı var. İnsanlar eserlerini onlarca farklı yolla okurla paylaşabiliyor ve kendi çevresini bu şekilde oluşturabiliyor. Sosyal medya, siteler, gruplar derken akla hayale gelmeyecek yüzlerce farklı araçla okura ulaşmak mümkün.

Edebiyat dergileri vazgeçilmezdi çünkü çok uzun bir süre dergiler edebiyat açısından okul görevi görmüştü. Bir metni eleştirmek veya düzeltmek nasıl olur, bunu dergilerden öğreniyordu edebiyata hevesli insanlar. Dergilerin yayın kurulları veya yazıhaneleri birer akademi gibi çalışıyordu kimi zaman. Aşağı yukarı on yıldır bu da değişti. İyisi kötüsü bir yana memleketin dört bir yanında yaratıcı yazarlık atölyeleri var. Bu alanda son yıllarda epey kitap ve çalışma da yayımlandı. Online kurslarla edebiyata dair bilgi ve becerinizi zamanınız ölçüsünde artırmanız da mümkün. Burada nitelik sorununu elbette tartışmıyoruz ama insanlara sunulan imkânın büyüklüğünü ve dahası çeşitliliğini bir düşünün! Artık edebiyat ve sanata dair bir şeyler yapmak, geride kendinden bir iz bırakmak isteyen herkesin önünde çok sayıda seçenek var. Yani dergilerin ikinci kritik işlevi de böylece boşa düşmüş oldu.

Peki, işlevini başka araçlara kaptıran edebiyat dergiciliğinin sonu ne olacak? Dergiciliğin tamamıyla ortadan kalkmayacağını öngörebiliriz. Arif Ay, Edebiyat Ortamı dergisine veda ettiği yazısında uzun yıllar dergicilik yaptığını ama artık dergiciliğin kurumsal çatı altına girmeden yapılamayacağını söylüyor. Ay, veda yazısında eskiden dergilere okurlar sahip çıkardı ama şimdilerde dergiye ürün gönderenler bile dergiyi almıyor, okumuyor minvalinde bir sitemde bulunuyor. Şüphesiz işin mutfağındaki birinin bunları söylemesi çok önemli. Ama ben onun muhtemelen nezaketten ötürü söyleyemediğini söyleyeyim: Bir kurumun çatısı altında dergi çıkarır ve sırtınızı kuruma yaslarsanız belki ekonomik sıkıntı çekmezsiniz ama özgür olamazsınız. Oysa nitelikli dergicilik özgürlük ve bağımsızlık demektir. Hatır gönül yahut paranın gücüyle derginin yayın çizgisine yön verilmemelidir. İçerikle ilgili kararlarda öncelik her zaman edebiyat ve sanat olmalıdır. Aksi olursa, yönlendirme bir kez başlarsa yaptığınız iş yer yer basın bülteni çıkarmanın ötesine geçmez. İşte bu nedenle dergilerin bağımsızlığı önemlidir ve vazgeçilmezdir.

İnternetin ve sosyal medyanın edebiyat üzerindeki etkilerini edebiyat ve dergicilikle uğraşanların görmesi ve kabul etmesi gerek. Eser üretme ve paylaşmada bu gelişmenin etkisini edebiyatçı/yayıncı/okur üçgenindeki herkes ciddiye almak zorunda. Her şeyden önce teknoloji hem maliyeti düşürüyor hem de işleri hızlandırıyor.  Bunun yanında inanılmaz hatta belki gereğinden fazla bir özgürlük alanı sunuyor paydaşlara. İster istemez niteliği gölgeleyen bu durum her açıdan değerlendirilmeli.

Bir dergi iyi satarsa 700-800 adet satıyor. Bunun ne kadarının okunduğunu bilmek zor ama yayıncıların sitemlerinden anlaşıldığı kadarıyla ciddi bir okuma oranına ulaşılmadığını söyleyebiliriz. Buna karşın yaklaşık 1.000 takipçili bir Facebook sayfasının gönderisi rahatlıkla 200-300 kişiye ulaşıyor. Kendi halinde bir internet sitesinde paylaşılan bir yazı en azından 250-300 tıklama alıyor. Dergideki yazı ve şiirlerin okunurluğu şüpheliyken internet ortamındaki her bir paylaşımın kaç kişiye ulaştığı izlenebiliyor. Üstelik sayfada geçirilen ortalama süre de izlenebildiği için yazıların ne ölçüde okunduğu da görülebiliyor. Burada şunu bir kez daha söylemek lazım. İnternet söz konusu olduğunda nitelik her zaman tartışılabilir. Ancak dünya değişiyor ve bu değişime bir şekilde uyum sağlamak gerekiyor. Kendimizi, edebiyatı ve kaliteyi koruyarak elbette.

Dergicilik sona ermeyecek şüphesiz. Ama şekil, işlev, anlam değiştirecek ve kendine yeni bir mecra bulacak. Bu konuda hem dergi çıkaran ekiplerin hem de eser sahiplerinin gelişmelere ayak uydurması şart. Geldiğimiz noktada çoğunun uyum sağladığını söylemek bile mümkün!

2010’lu yıllar dergileri edebiyatın vazgeçilmezi olmaktan çıkardı gibi görünüyor. Bakalım 2020’lerde neler olacak, bekleyip göreceğiz.

Edebiyat Daima
ADMINISTRATOR
PROFILE

Posts Carousel

Yorum Yap

Email adresiniz yayınlanmayacaktır.

Latest Posts

Top Authors

Most Commented

Featured Videos

Etiketler

abbas marufi abdullah çakır abdulmelekiyan acabay adıgüzel afili ceket ah kusan zaman ahmedidai ahmet doğru ahmet menteş ahmet sarı ak akdeniz akif akifdut akşam sayıklaması albertcamus Ali Lidar Ali Necip Erdoğan alperbilgili anadan üryan bir yalnızlık anka kuşuna zümrüt Anlamayan BeniAdeme Gazel Anıl Cihan ardında yiten ben değilim Armağan Can arzu Arzu Alkan Ateş Arzu Tanrıverdi arzuözdemir aslan aslanoğlu Aslı Hilal Menteş ata atakaya aydın aydınakdeniz aygüner ayhan ayhan akdeniz ayten güler aytmatov ayça erdura ayçaerdura ayşenur kaya aydoğan ayşe şafak kanca aziz nayır açıkgöz aşk diye diye aşk hak aşk incinirse aşkmektubu aşk örtüyor gövdeni babek zamani bahaeddinözkişi bahar ayaklanmaları baltadergisi balçık baris barış barışerdoğan Barış Erdoğan barışmanço batı rüzgarları bayrıl bazı evlerin kış hali başağın diyalektiği başkalarını da düşün begüm şahbudak bekleyiş beni bir baharın göğsünde uyut ben olsaydım benzeşmek berna bernakarakaya beyazgemi beyzaege beyza yazıcıoğlu bijennecdi bir fincan kahvenin kahvenin çayın bardağın Birgül birgültemur birgülyangınaslanoğlu Birgül Yangın Aslanoğlu bir varlık masalı bir zamanlar bir çift yumru biter buralarda güneşin matemi bitişin mevsimleri Bit Pazarında Tarih Dersine Cevaben boyalı duvar Buket Uçar bulutun gözyaşı burak çelik burhan burhanaslan burhantuncay Burçin Laçin Altay buz çiçekleri büşra büşraünal camus canan çelik celladıma ceviri CeyCeyBey clemence damla nur akkirpi dağlardaki ter dedi-dedim defter deneme deniz Deniz Kara Kavalcı denizkarakavalcı dert dikimevi dervişzaim deryagündoğdu devrim horlu divan Dostoyevski doğa doğanay dulda dursunalisazkaya duvar Duyuru Duyurular Dönüşüm düğme ilikliği eda tosun Edebiyat Daima elem erk elif burcu özkan elifyavaş elimden tutabilse sesin ellerimde on dokuz yara elçin sevgi suçin emel Emel Bulut emel canpolat emelkoşar emel koşar emine gündüz menteş enver ercan enver sadri begit Enver Sadri Begit | İvo Bu Şairlik Telaşı Mı? eraysarıçam eray sarıçam ercan ercankesal ercanköksal ercan sağlam erdevir erdoğan Erguvan erguvan rengi yalanlar ergülen erhan erhankaraoğlan Erhan Çamurcu erkut tokman erkuttokman erman şahin ersin ersinkartal ersin kartal ersin taşdemir ertuğrul çoban erva erva zülal ünsal esingülez eskiliman esrakaraca esra karaca Ethem Baran evde kalmış zencefil eylül eşyalar fahriayhan faikmuharrem farsca fateme mahmudi Fatmasümer ferfiçkin kayboldu feritsürmeli fermuar ferruhzâd feyz kariha fuat fuatoskay fulya eyilik fuzuli füruğ füruğferruhzâd galip Galip ÇAğ galipçağ gamzekoç gece fısıltısı gecenintılsımı gece rahminde cenin gerus gerus abdulmelekiyan gezi yazısı gittin bana giz Gökhan Yılmaz gölgemdeki ağrılar gönül gönülyonar gösteri toplumu gözlerin afrika Gülden Çevik gülle güllüce gülsoy gülözen gülşah gülşahak gülşen gün bozumu Güngör gürhangürses güven güven adıgüzel güvenadıgüzel güven fatsa güvenini kırdım bir kere güzel yazı defteri güğüm Haber Haberler Hakan Sarıpolat Hakan Temiz Hakan Uslu hale alkay halil cengiz halil ibrahim emecen hande handeiçeliadabay hasan ali toptaş hasan temiz hasrettir azerbaycan hasta hatice hatice kübra öktem Hatice Tarkan Doğanay haticetarkandoğanay haticeyıldırım Hatice Yıldırım hayalet orkide haydar haydar ergülen heba herşeyibitirmeyidüşünüyorum hilal fırat hiç ihtimal Hûşeng İbtihac hüseyin hüseyin aygüner hüseyin sönmezler hırsız Iainreid ihtiyar banklar ihtiyardünya ilhan kemal ilyas alevi inceleme insan insannedir? intihar ilanları ismail ismailkılınç iz içeli jose saramago Kafka kalabalıkyalnızlıklar kalender kara kalkan kamyon kara karabürk karakaya karakoyun karanlığa tapanlar karaoğlan kartal karınca incitmez altur balyanın tuhaf intikam planı kavalcı kavşakta çevirme var kaya Kazuo Ishiguro kederbuselik kehribar kelebek ve kukla Kemal Özer Şiir Ödülü kimsesizliğe kiralık ışık hikayesi Kitap Kitaplık kitaplıktan Kitaplık Önü Klaros Yayınları kleopatra knut odegard kol düğmeleri korona koyu sersemlik kozan koşar kravat kronik satırlar kum kumdan keder kusey tangüler köpek kalbi köpeğin olayım hayat kürşat kürşatyozcu Küçürek Öykü kılınç kırmızı şiir kırıkyazıistasyonu kırık yazı istasyonu kısakürek kız kulesi boğaz ve aşk kızıltoprak kızılırmak Lale lale şeyda gülsoy laleşeydagülsoy latice bir mektup yaz bu gece leyla lord alfrad tennyson Louise Glück madak mahmud derviş mahrumiyet makyaj marazlı tren marktwain masal masiva mavi dünyanın insanları mayo mayıs mağara mehmet mehmet açıkgöz mehmetberkyaltırık mehmetyıldız mehmet yıldız mehmet çağan azizoğlu mehtapnas mektup melek melekler intihar etti melektemur merhametsizmerhamet merveyıldız meryem akyıldız metinsavaş meviza mevlüt şener mevsim etkisinden arındırılmış insan manzaraları Mihail Bulgakov muhamedburaktunay muhameterdevir muhammed münzevi muhammet muhammeterdevir Muhammet Erdevir muhsin hafız çakıroğlu murat muratalan murat erdi salık muratgöğekin Murathan Mungan murat serdar çakıroğlu Murat Soyak mustafa ersin taşdemir mustafaeverdi Mustafa Soyuer mustafa torun müjgan münevversaral Naile Dire n apartmanı nar Nasrin Zabeti Miandoab Ncip Fazıl necatibey nehirlerim uzağa nesrin Nesrin Çoruh nesrinçoruh nilgün marmara nisa nisaeser Nisa Eser nisaleyla nota notaya nuritarkan okan alay okanlay olanlar olga tokarczuk orhantepebaş oskay osman osmanyücel ozanöztepe Oğuz Ertürk pekmez PerverNakçi Peyami Safa prelüt qadiri radikal şıkların sayımı rahmikızıltoprak rana Recep Kayalı Reşit reşitgüngörkalkan Romen Edebiyatı röportaj rüzgarın yolculuğu rıdvan yıldız sabah yağmuru sacettin ince saklambaç salıncak sama sama qadiri saniye saniyekısakürek Saniye Kısakürek sarmaşık sağlam seheraçıkgöz seher yerlikaya selcan ece selinöyküata semanur semanurulu semra orhan şirip seni seviyorum Serap Yalçın Pamuk serbülent kaya serdar servan erdinç ses seval seval karakoyun sevda sevdamın şehri sevdasezergülle Sevda Sezer Gülle Sevinç Çokum Seydali Önal seyit mehdi musevi sezer sibel sibelmayo siir sinema Sipariş sokakta sorgu sorgu (I) sorgu (II) Suat Derviş suna suna kızılırmak sungurlar suzan yörük sylvia sönmezler söylemek mümkün söylence söyleşi söyleşi ve soruşturmalar süheyla poyraz sızı Tahsin Yücel Tamer Sağcan taner sezgin Tanpınar tanık tarkan tatlı bir telaş tekerleme temur thomas hardy tilki öpüşmesi topraktan öte tubagevrek tuncer turgay tuğba Tuğba Keskin tuğbaönce tuğçe tuğçekozan türk zerrintürk ulu umut bazen uğrar evimize uykular gazeli uzunca şiir uğur Uğur Karabürk uğurkarabürk vahap eren vakitlerden körpencere veda vuslat w.bahadır w.bahadırbayrıl Where Is/Where Are Denklemi yabancı yakamoz yalnızlar rıhtımı Yalnızız yangın yaren eryıldız yasin yasinkum Yayın İlkelerimiz yaz ve gül yiğit ergün yok yolcu yonar YouTube yozcu yunan suları yunus Yunus Çinçin yunusçinçin Yusuf Araf yusuf aydın yuva yörük yücel yürekincisi yıldırım yıldız zamanla/ma zambak ve köpük zeliha aypek zemir zerrin zeynep zeynepkasap zeyneppınarbaşı zeyneprana zeynep yeşilbaş yardımcı zeynep yolcu zeynepyolcu zifiri karanlık zübeyde zübeydegüllüce zülal Çile Çok Yapraklı İlişkiler Öykü çakıroğlu çağ çeviri çeviri şiir çevrobil çinçin çirkin filler çoklu yüz döngüsü çoruh ölüm sebebi ölüm ve kuşlar önce öykü özdemir özkan özkan kaya özlemek dündendir ünal ünsal ürperti İbrahim Halil Çelik İmtihan İnceleme İsmail Kılınç İthaki ıd est ıp labirenti ıslık kesiği ışık ışıklı pencere ışıksungurlar ışıl ışılmadakkaya Şener Öktem şarkı şehrazat şener beyter şenol alçınkaya şeyda şiir şiire dönüşen anne şiirülke şir şirin söz